Zadanie 24.1 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 24.

Borowodorek sodu o wzorze NaBH4 jest odczynnikiem stosowanym w chemii organicznej.

Ten związek selektywnie i z dużą wydajnością redukuje grupy karbonylowe w aldehydach

i w ketonach do grup hydroksylowych, natomiast nie redukuje grup karboksylowych ani

estrowych. Schemat redukcji grupy karbonylowej przedstawiono poniżej.

Informacja do zadania 24. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Na podstawie: L.G. Wade, Organic chemistry, Pearson Ed. 2006.

Uzupełnij schemat reakcji otrzymywania 2,2-dimetylopropan-1-olu opisaną metodą.

Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

NaBH4

→ …
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Pierwszorzędowy alkohol odpowiada redukcji aldehydu, a nie ketonu. Szkielet węglowy pozostaje ten sam.

Podpowiedź 2

Zastąp końcowe CH2OH przez CHO w związku o nazwie podanej w poleceniu.

Podpowiedź 3

Narysuj 2,2-dimetylopropanal przed strzałką i 2,2-dimetylopropan-1-ol po redukcji NaBH4.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 24.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 28.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu (napisanie wzorów półstrukturalnych aldehydu

i alkoholu).

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Alkohol pierwszorzędowy powstaje przez redukcję aldehydu o tym samym szkielecie. Dla 2,2-dimetylopropan-1-olu substratem jest więc 2,2-dimetylopropanal. W odtwarzanej strukturze końcową grupę hydroksymetylową zastępujemy aldehydową, zachowując rozgałęzienie przy C2.

NaBH4 redukuje karbonyl aldehydu do alkoholu. Nie wybieramy kwasu 2,2-dimetylopropanowego, ponieważ informacja wyraźnie wyklucza redukcję COOH tym odczynnikiem. Uzupełnij oba wzory zgodnie z grafiką klucza, bez zmiany liczby atomów C.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 24.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 28.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_24.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania