Zadanie 20 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20–22.

Informacja do zadań 20–22. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.Informacja do zadań 20–22. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Ten związek reaguje z bromem zarówno pod wpływem światła, jak i w obecności żelaza.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2018.

Uzupełnij tabelę. Napisz nazwę typu reakcji p-ksylenu z bromem pod wpływem światła i w obecności żelaza (addycja, eliminacja albo substytucja) oraz nazwę mechanizmu

(elektrofilowy, nukleofilowy albo rodnikowy), według którego przebiega każda z tych reakcji.

 

Reakcja p-ksylenu z bromem

pod wpływem światła

w obecności Fe

Typ reakcji

 

Mechanizm reakcji

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź rolę światła i żelaza w bromowaniu pochodnej benzenu.

Podpowiedź 2

Światło inicjuje rodniki w łańcuchu, a Fe sprzyja elektrofilowemu podstawieniu w pierścieniu.

Podpowiedź 3

W obu kolumnach wpisz substytucję; mechanizmy to odpowiednio rodnikowy i elektrofilowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Reakcja p-ksylenu z bromem

pod wpływem światła

w obecności Fe

Typ reakcji

substytucja

Mechanizm reakcji

rodnikowy

elektrofilowy

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pod wpływem światła bromowanie p-ksylenu zachodzi w łańcuchu bocznym przez mechanizm rodnikowy. W obecności Fe powstaje katalizator typu kwasu Lewisa i zachodzi elektrofilowe podstawienie w pierścieniu.

W obu przypadkach atom H zostaje zastąpiony przez Br, zatem typem reakcji jest substytucja. Do tabeli wpisz dla światła „substytucja, rodnikowy”, a dla Fe „substytucja, elektrofilowy”. Warunki zmieniają miejsce i mechanizm bromowania; nie oznaczają addycji bromu do aromatycznego pierścienia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Reakcja p-ksylenu z bromem

pod wpływem światła

w obecności Fe

Typ reakcji

substytucja

Mechanizm reakcji

rodnikowy

elektrofilowy

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_20

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania