Źródło
Informacja do zadań 20–22.

Ten związek reaguje z bromem zarówno pod wpływem światła, jak i w obecności żelaza.
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2018.
Uzupełnij tabelę. Napisz nazwę typu reakcji p-ksylenu z bromem pod wpływem światła i w obecności żelaza (addycja, eliminacja albo substytucja) oraz nazwę mechanizmu
(elektrofilowy, nukleofilowy albo rodnikowy), według którego przebiega każda z tych reakcji.
Reakcja p-ksylenu z bromem | ||
|---|---|---|
pod wpływem światła | w obecności Fe | |
Typ reakcji | ||
Mechanizm reakcji | ||
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź rolę światła i żelaza w bromowaniu pochodnej benzenu.
Podpowiedź 2
Światło inicjuje rodniki w łańcuchu, a Fe sprzyja elektrofilowemu podstawieniu w pierścieniu.
Podpowiedź 3
W obu kolumnach wpisz substytucję; mechanizmy to odpowiednio rodnikowy i elektrofilowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Reakcja p-ksylenu z bromem | ||
|---|---|---|
pod wpływem światła | w obecności Fe | |
Typ reakcji | substytucja | |
Mechanizm reakcji | rodnikowy | elektrofilowy |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pod wpływem światła bromowanie p-ksylenu zachodzi w łańcuchu bocznym przez mechanizm rodnikowy. W obecności Fe powstaje katalizator typu kwasu Lewisa i zachodzi elektrofilowe podstawienie w pierścieniu.
W obu przypadkach atom H zostaje zastąpiony przez Br, zatem typem reakcji jest substytucja. Do tabeli wpisz dla światła „substytucja, rodnikowy”, a dla Fe „substytucja, elektrofilowy”. Warunki zmieniają miejsce i mechanizm bromowania; nie oznaczają addycji bromu do aromatycznego pierścienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Reakcja p-ksylenu z bromem | ||
|---|---|---|
pod wpływem światła | w obecności Fe | |
Typ reakcji | substytucja | |
Mechanizm reakcji | rodnikowy | elektrofilowy |