Zadanie 17.1 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 17.

Gaz LPG, stosowany do napędu samochodów, jest mieszaniną propanu i butanu.

W zbiorniku z LPG panuje ciśnienie 𝑝, w którym ta mieszanina jest cieczą. W zależności

od pory roku stosuje się dwa rodzaje LPG: zimowy i letni. Skład przykładowych ciekłych

mieszanin LPG (w przeliczeniu na stosunek molowy) i odpowiadające im gęstości

zestawiono w tabeli.

 

Rodzaj mieszaniny

zimowy LPG

letni LPG

𝑛propanu ∶ 𝑛butanu

70 : 30

30 : 70

Gęstość, g ∙cm−3

(T = 273 K)

0,54

0,56

Na podstawie: https://www.e-petrol.pl

Standardowe entalpie spalania propanu i butanu podano poniżej.

• ∆𝐻propan (g)o = – 2219 kJ · mol−1

• ∆𝐻butan (g)o = – 2878 kJ · mol−1

Wykonano doświadczenie. Próbkę 1,0 dm3 letniego LPG przeprowadzono w stan gazowy

i spalono.

Oblicz energię, która wydzieli się do otoczenia w wyniku całkowitego spalenia 1,0 𝐝𝐦𝟑

letniego LPG. Wynik podaj w kilodżulach. Przyjmij, że wartości entalpii spalania węglowodorów są takie same jak w warunkach standardowych. Załóż, że powyższe wartości nie ulegają zmianie wraz ze zmianą temperatury oraz że energia jest wymieniana z otoczeniem wyłącznie na sposób ciepła.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zacznij od masy cieczy wyznaczonej z gęstości. Stosunek 30:70 jest molowy, nie masowy.

Podpowiedź 2

Oblicz średnią masę molową 53,8 oraz średnią energię 2680,3 kJ na mol mieszaniny.

Podpowiedź 3

Pomnóż 560/53,8 mol przez 2680,3 kJ·mol−1. Wynik dodatni wynosi około 27 900 kJ.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób 1.

Odpowiedź CKE 17.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

npropanu = nbutanu · (3/7)

560 = [44 · (3/7)] · nbutanu + 58 · nbutanu

𝑛butan = 7,286 mol

𝑛propan = 3,123 mol

𝐸= 7,286 ∙2878 + 3,123 ∙2219 = 27 899,05 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)

Sposób 2.

Założenie: Mieszanina zawiera 0,3 mol C3H8 i 0,7 mol C4H10.

Energia wydzielona ze spalenia takiej mieszaniny:

𝐸= 0,3 mol ∙(2219 kJ ∙mol−1) + 0,7 mol ∙(2878 kJ ∙mol−1) = 2 680 kJ

Masa tej mieszaniny:

𝑚= 0,3 mol ∙44 g ∙mol−1 + 0,7 mol ∙58 g ∙mol−1 = 53,8 g

Objętość tej mieszaniny:

Odpowiedź CKE 17.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.Odpowiedź CKE 17.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

𝑥= 27 887,62 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)

Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Uwaga 2.: Podanie wyniku końcowego ze znakiem minus skutkuje utratą 1 pkt.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

LUB

• podanie wyniku z jednostką inną niż kJ

ALBO

– poprawne obliczenie liczby moli C3H8 i C4H10 w 1 dm3 letniego LPG.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Objętość 1,0 dm3 dotyczy ciekłego LPG, więc masa letniej próbki wynosi 1000·0,56 = 560 g. Średnia masa molowa przy udziale molowym 0,3 propanu i 0,7 butanu to 53,8 g·mol−1, a liczba moli mieszaniny około 10,409. Energia uwalniana z mola mieszaniny wynosi 0,3·2219+0,7·2878 = 2680,3 kJ.

Łącznie wydzieli się około 27 899 kJ, czyli 27 900 kJ. Podaj dodatnią ilość wydzielonej energii, mimo ujemnych entalpii reakcji. Nie używaj objętości molowej gazu do początkowej cieczy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób 1.

Odpowiedź CKE 17.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

npropanu = nbutanu · (3/7)

560 = [44 · (3/7)] · nbutanu + 58 · nbutanu

𝑛butan = 7,286 mol

𝑛propan = 3,123 mol

𝐸= 7,286 ∙2878 + 3,123 ∙2219 = 27 899,05 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)

Sposób 2.

Założenie: Mieszanina zawiera 0,3 mol C3H8 i 0,7 mol C4H10.

Energia wydzielona ze spalenia takiej mieszaniny:

𝐸= 0,3 mol ∙(2219 kJ ∙mol−1) + 0,7 mol ∙(2878 kJ ∙mol−1) = 2 680 kJ

Masa tej mieszaniny:

𝑚= 0,3 mol ∙44 g ∙mol−1 + 0,7 mol ∙58 g ∙mol−1 = 53,8 g

Objętość tej mieszaniny:

Odpowiedź CKE 17.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.Odpowiedź CKE 17.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

𝑥= 27 887,62 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)

Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Uwaga 2.: Podanie wyniku końcowego ze znakiem minus skutkuje utratą 1 pkt.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_17.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania