Źródło
Informacja do zadania 17.
Gaz LPG, stosowany do napędu samochodów, jest mieszaniną propanu i butanu.
W zbiorniku z LPG panuje ciśnienie 𝑝, w którym ta mieszanina jest cieczą. W zależności
od pory roku stosuje się dwa rodzaje LPG: zimowy i letni. Skład przykładowych ciekłych
mieszanin LPG (w przeliczeniu na stosunek molowy) i odpowiadające im gęstości
zestawiono w tabeli.
Rodzaj mieszaniny | ||
|---|---|---|
zimowy LPG | letni LPG | |
𝑛propanu ∶ 𝑛butanu | 70 : 30 | 30 : 70 |
Gęstość, g ∙cm−3 (T = 273 K) | 0,54 | 0,56 |
Na podstawie: https://www.e-petrol.pl
Standardowe entalpie spalania propanu i butanu podano poniżej.
• ∆𝐻propan (g)o = – 2219 kJ · mol−1
• ∆𝐻butan (g)o = – 2878 kJ · mol−1
Wykonano doświadczenie. Próbkę 1,0 dm3 letniego LPG przeprowadzono w stan gazowy
i spalono.
Oblicz energię, która wydzieli się do otoczenia w wyniku całkowitego spalenia 1,0 𝐝𝐦𝟑
letniego LPG. Wynik podaj w kilodżulach. Przyjmij, że wartości entalpii spalania węglowodorów są takie same jak w warunkach standardowych. Załóż, że powyższe wartości nie ulegają zmianie wraz ze zmianą temperatury oraz że energia jest wymieniana z otoczeniem wyłącznie na sposób ciepła.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zacznij od masy cieczy wyznaczonej z gęstości. Stosunek 30:70 jest molowy, nie masowy.
Podpowiedź 2
Oblicz średnią masę molową 53,8 oraz średnią energię 2680,3 kJ na mol mieszaniny.
Podpowiedź 3
Pomnóż 560/53,8 mol przez 2680,3 kJ·mol−1. Wynik dodatni wynosi około 27 900 kJ.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sposób 1.

npropanu = nbutanu · (3/7)
560 = [44 · (3/7)] · nbutanu + 58 · nbutanu
𝑛butan = 7,286 mol
𝑛propan = 3,123 mol
𝐸= 7,286 ∙2878 + 3,123 ∙2219 = 27 899,05 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)
Sposób 2.
Założenie: Mieszanina zawiera 0,3 mol C3H8 i 0,7 mol C4H10.
Energia wydzielona ze spalenia takiej mieszaniny:
𝐸= 0,3 mol ∙(2219 kJ ∙mol−1) + 0,7 mol ∙(2878 kJ ∙mol−1) = 2 680 kJ
Masa tej mieszaniny:
𝑚= 0,3 mol ∙44 g ∙mol−1 + 0,7 mol ∙58 g ∙mol−1 = 53,8 g
Objętość tej mieszaniny:


𝑥= 27 887,62 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)
Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uwaga 2.: Podanie wyniku końcowego ze znakiem minus skutkuje utratą 1 pkt.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
• podanie wyniku z jednostką inną niż kJ
ALBO
– poprawne obliczenie liczby moli C3H8 i C4H10 w 1 dm3 letniego LPG.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Objętość 1,0 dm3 dotyczy ciekłego LPG, więc masa letniej próbki wynosi 1000·0,56 = 560 g. Średnia masa molowa przy udziale molowym 0,3 propanu i 0,7 butanu to 53,8 g·mol−1, a liczba moli mieszaniny około 10,409. Energia uwalniana z mola mieszaniny wynosi 0,3·2219+0,7·2878 = 2680,3 kJ.
Łącznie wydzieli się około 27 899 kJ, czyli 27 900 kJ. Podaj dodatnią ilość wydzielonej energii, mimo ujemnych entalpii reakcji. Nie używaj objętości molowej gazu do początkowej cieczy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sposób 1.

npropanu = nbutanu · (3/7)
560 = [44 · (3/7)] · nbutanu + 58 · nbutanu
𝑛butan = 7,286 mol
𝑛propan = 3,123 mol
𝐸= 7,286 ∙2878 + 3,123 ∙2219 = 27 899,05 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)
Sposób 2.
Założenie: Mieszanina zawiera 0,3 mol C3H8 i 0,7 mol C4H10.
Energia wydzielona ze spalenia takiej mieszaniny:
𝐸= 0,3 mol ∙(2219 kJ ∙mol−1) + 0,7 mol ∙(2878 kJ ∙mol−1) = 2 680 kJ
Masa tej mieszaniny:
𝑚= 0,3 mol ∙44 g ∙mol−1 + 0,7 mol ∙58 g ∙mol−1 = 53,8 g
Objętość tej mieszaniny:


𝑥= 27 887,62 ≈𝟐𝟕 𝟗𝟎𝟎 (𝐤𝐉)
Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uwaga 2.: Podanie wyniku końcowego ze znakiem minus skutkuje utratą 1 pkt.