Zadanie 31 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 31–32.

Informacja do zadań 31–32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

O

O C

H2C O R1

C CH3

R2 O C H O

CH2 CH2 N+ CH3

H2C O P O

CH3

O

Symbolami –R1 i –R2 oznaczono grupy węglowodorowe. Najczęściej występujące łańcuchy

węglowodorowe w cząsteczkach lecytyny wymieniono w poniższej tabeli.

–R1

–R2

–C15H31

–C17H35

–C17H33

–C17H33

–C17H31

–C17H29

Cząsteczka lecytyny zawsze zawiera co najmniej jeden nienasycony łańcuch węglowodorowy.

Na podstawie: E. Siepka, Ł. Bobak, W. Gładkowski, Charakterystyka aktywności biologicznej fosfolipidów żółtka,

„Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, 2015, nr 2(99).

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F –

jeśli jest fałszywe.

1.

Istnieją cząsteczki lecytyny, które są achiralne.

P

F

2.

Lecytyna jest substancją powierzchniowo czynną, ponieważ jej cząsteczka

zawiera grupy polarne i łańcuchy niepolarne.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź cztery grupy przy środkowym C glicerolu, uwzględniając całą drogę przez oba ramiona.

Podpowiedź 2

Jedno ramię prowadzi do estru kwasu tłuszczowego, drugie do fosforanu. Cząsteczka ma też część polarną i niepolarną.

Podpowiedź 3

Zaznacz F i P: struktura ma centrum stereogeniczne, a amfifilowa budowa wyjaśnia aktywność powierzchniową.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1.

Istnieją cząsteczki lecytyny, które są achiralne.

 

F

2.

Lecytyna jest substancją powierzchniowo czynną, ponieważ jej cząsteczka

zawiera grupy polarne i łańcuchy niepolarne.

P

 

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W pokazanej strukturze lecytyny środkowy atom C fragmentu glicerolu ma cztery różne podstawniki. Dwa ramiona zawierające skrajne atomy glicerolu są różne niezależnie od identyczności R1 i R2, ponieważ jedno prowadzi do reszty kwasowej, a drugie do części fosforanowo-cholinowej. Pierwsze zdanie jest więc fałszywe.

Polarna część fosforanowo-cholinowa i niepolarne łańcuchy węglowodorowe nadają cząsteczce amfifilowość, co wyjaśnia działanie powierzchniowo czynne. Drugie zdanie jest prawdziwe. Ocena chiralności wynika z całych podstawników, nie z porównania samych symboli R.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1.

Istnieją cząsteczki lecytyny, które są achiralne.

 

F

2.

Lecytyna jest substancją powierzchniowo czynną, ponieważ jej cząsteczka

zawiera grupy polarne i łańcuchy niepolarne.

P

 
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania