Źródło
Informacja do zadań 12–13.
Wprowadzenie CO2 do roztworu pozostającego w równowadze z osadem węglanów
powoduje ich przemianę w lepiej rozpuszczalne wodorowęglany.
Stężenie CO2 w roztworze zwiększa się wraz ze wzrostem ciśnienia tego gazu w mieszaninie
gazów (np. w powietrzu) nad roztworem. W tabeli przedstawiono stężenie jonów Ca2+
w roztworze pozostającym w równowadze z osadem węglanu wapnia w zależności od
ciśnienia CO2 w mieszaninie gazów nad roztworem (w temperaturze 𝑇).
ciśnienie CO2, kPa | 0,0 | 0,032 | 1,0 |
|---|---|---|---|
stężenie jonów Ca2+, mol · dm−3 | 2,53 ∙10−5 | 8,68 ∙10−4 | 2,73 ∙10−3 |
Na podstawie: A.M. Trzeciak, Wstęp do chemii nieorganicznej środowiska, Wrocław 1995.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Wartość pH wody, w której rozpuszcza się CO2, (rośnie / maleje).
Przy wzroście ciśnienia tlenku węgla(IV) w mieszaninie gazów nad roztworem, w układzie
mającym temperaturę 𝑇, od wartości 0,0 kPa do wartości 1,0 kPa następuje ok. 100-krotny
(wzrost / spadek) stężenia jonów Ca2+ w wodzie.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozważ wpływ CO2 na odczyn, a potem porównaj skrajne stężenia wapnia w tabeli.
Podpowiedź 2
Podziel wartość 2,73·10−3 przez 2,53·10−5; wynik jest bliski stu.
Podpowiedź 3
Zaznacz „maleje” dla pH i „wzrost” dla stężenia Ca2+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
maleje; wzrost.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Rozpuszczający się CO2 tworzy w wodzie układ o właściwościach kwasowych, więc pH maleje. Większe ciśnienie CO2 nad cieczą zwiększa jego stężenie i sprzyja przemianie CaCO3 w rozpuszczalne wodorowęglany.
Iloraz stężeń wapnia wynosi 2,73·10−3/(2,53·10−5) ≈ 108, zatem chodzi o około stukrotny wzrost. Wybory to „maleje” i „wzrost”. Nie utożsamiamy zwiększenia stężenia Ca2+ ze wzrostem pH: dane pokazują rozpuszczanie węglanu pod wpływem zakwaszenia przez CO2.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
maleje; wzrost.