Zadanie 12 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 12–13.

Wprowadzenie CO2 do roztworu pozostającego w równowadze z osadem węglanów

powoduje ich przemianę w lepiej rozpuszczalne wodorowęglany.

Stężenie CO2 w roztworze zwiększa się wraz ze wzrostem ciśnienia tego gazu w mieszaninie

gazów (np. w powietrzu) nad roztworem. W tabeli przedstawiono stężenie jonów Ca2+

w roztworze pozostającym w równowadze z osadem węglanu wapnia w zależności od

ciśnienia CO2 w mieszaninie gazów nad roztworem (w temperaturze 𝑇).

ciśnienie CO2, kPa

0,0

0,032

1,0

stężenie jonów Ca2+, mol · dm−3

2,53 ∙10−5

8,68 ∙10−4

2,73 ∙10−3

Na podstawie: A.M. Trzeciak, Wstęp do chemii nieorganicznej środowiska, Wrocław 1995.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Wartość pH wody, w której rozpuszcza się CO2, (rośnie / maleje).

Przy wzroście ciśnienia tlenku węgla(IV) w mieszaninie gazów nad roztworem, w układzie

mającym temperaturę 𝑇, od wartości 0,0 kPa do wartości 1,0 kPa następuje ok. 100-krotny

(wzrost / spadek) stężenia jonów Ca2+ w wodzie.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozważ wpływ CO2 na odczyn, a potem porównaj skrajne stężenia wapnia w tabeli.

Podpowiedź 2

Podziel wartość 2,73·10−3 przez 2,53·10−5; wynik jest bliski stu.

Podpowiedź 3

Zaznacz „maleje” dla pH i „wzrost” dla stężenia Ca2+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

maleje; wzrost.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Rozpuszczający się CO2 tworzy w wodzie układ o właściwościach kwasowych, więc pH maleje. Większe ciśnienie CO2 nad cieczą zwiększa jego stężenie i sprzyja przemianie CaCO3 w rozpuszczalne wodorowęglany.

Iloraz stężeń wapnia wynosi 2,73·10−3/(2,53·10−5) ≈ 108, zatem chodzi o około stukrotny wzrost. Wybory to „maleje” i „wzrost”. Nie utożsamiamy zwiększenia stężenia Ca2+ ze wzrostem pH: dane pokazują rozpuszczanie węglanu pod wpływem zakwaszenia przez CO2.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

maleje; wzrost.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_12

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania