Zadanie 3.2 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 03.

Tytan jest lekkim metalem odpornym na korozję. W zależności od stopnia utlenienia tytanu

chlorki tego pierwiastka odznaczają się różnymi właściwościami fizycznymi. Wartości

temperatury topnienia i temperatury wrzenia dwóch związków tytanu z chlorem zestawiono

w poniższej tabeli.

Wzór związku tytanu z chlorem

Temperatura topnienia, °C

Temperatura wrzenia, °C

TiCl2

1035

1500

TiCl4

– 24

136

Reakcja tlenku tytanu(IV) – o wzorze TiO2 – z tetrachlorometanem w temperaturze 500 °C

prowadzi do powstania chlorku tytanu(IV) oraz tlenku węgla(IV) (reakcja 1.). Z kolei chlorek

tytanu(II) – jako jedyny produkt reakcji – można otrzymać w wyniku przepuszczania par

chlorku tytanu(IV) w temperaturze 1040 °C nad metalicznym tytanem (reakcja 2.).

Na podstawie: L. Kolditz, Chemia nieorganiczna, Warszawa 1994.

Napisz w formie cząsteczkowej równania opisanych reakcji otrzymywania TiCl4

(reakcja 1.) i TiCl2 (reakcja 2.). Rozstrzygnij, czy dana przemiana jest reakcją utleniania-redukcji. Zaznacz TAK albo NIE.

Równanie reakcji 1.:

Rozstrzygnięcie: … TAK … NIE

Równanie reakcji 2.:

Rozstrzygnięcie: … TAK … NIE

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw zbilansuj oba równania, potem przypisz stopnie utlenienia Ti i C.

Podpowiedź 2

W pierwszej przemianie Ti i C pozostają na IV. W drugiej dwa stopnie Ti, 0 i IV, przechodzą w II.

Podpowiedź 3

Zapisz TiO2 + CCl4 → TiCl4 + CO2 — NIE oraz Ti + TiCl4 → 2TiCl2 — TAK.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1: TiO2 + CCl4 → TiCl4 + CO2

Redoks: NIE.

2: Ti + TiCl4 → 2TiCl2

Redoks: TAK.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji i dwa poprawne rozstrzygnięcia.

1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji i poprawne rozstrzygnięcie odnoszące

się do tej reakcji.

ALBO

– poprawne napisanie dwóch równań reakcji i co najmniej jedno błędne rozstrzygnięcie

lub brak rozstrzygnięcia.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pierwsze równanie to TiO2 + CCl4 → TiCl4 + CO2. Tytan pozostaje na IV, węgiel na IV, a stopnie Cl i O również się nie zmieniają: nie jest to redoks.

W drugiej reakcji Ti + TiCl4 → 2TiCl2 tytan metaliczny utlenia się z 0 do II, a tytan z chlorku redukuje się z IV do II. Jest to reakcja redoks, dokładniej synproporcjonowanie. Zmiana rodzaju związku sama nie dowodzi zmiany stopnia utlenienia; trzeba je porównać dla każdego pierwiastka.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1: TiO2 + CCl4 → TiCl4 + CO2

Redoks: NIE.

2: Ti + TiCl4 → 2TiCl2

Redoks: TAK.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_03.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania