Źródło
Informacja do zadań 03.
Tytan jest lekkim metalem odpornym na korozję. W zależności od stopnia utlenienia tytanu
chlorki tego pierwiastka odznaczają się różnymi właściwościami fizycznymi. Wartości
temperatury topnienia i temperatury wrzenia dwóch związków tytanu z chlorem zestawiono
w poniższej tabeli.
Wzór związku tytanu z chlorem | Temperatura topnienia, °C | Temperatura wrzenia, °C |
|---|---|---|
TiCl2 | 1035 | 1500 |
TiCl4 | – 24 | 136 |
Reakcja tlenku tytanu(IV) – o wzorze TiO2 – z tetrachlorometanem w temperaturze 500 °C
prowadzi do powstania chlorku tytanu(IV) oraz tlenku węgla(IV) (reakcja 1.). Z kolei chlorek
tytanu(II) – jako jedyny produkt reakcji – można otrzymać w wyniku przepuszczania par
chlorku tytanu(IV) w temperaturze 1040 °C nad metalicznym tytanem (reakcja 2.).
Na podstawie: L. Kolditz, Chemia nieorganiczna, Warszawa 1994.
Napisz w formie cząsteczkowej równania opisanych reakcji otrzymywania TiCl4
(reakcja 1.) i TiCl2 (reakcja 2.). Rozstrzygnij, czy dana przemiana jest reakcją utleniania-redukcji. Zaznacz TAK albo NIE.
Równanie reakcji 1.:
Rozstrzygnięcie: … TAK … NIE
Równanie reakcji 2.:
Rozstrzygnięcie: … TAK … NIE
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw zbilansuj oba równania, potem przypisz stopnie utlenienia Ti i C.
Podpowiedź 2
W pierwszej przemianie Ti i C pozostają na IV. W drugiej dwa stopnie Ti, 0 i IV, przechodzą w II.
Podpowiedź 3
Zapisz TiO2 + CCl4 → TiCl4 + CO2 — NIE oraz Ti + TiCl4 → 2TiCl2 — TAK.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Redoks: NIE.
Redoks: TAK.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji i dwa poprawne rozstrzygnięcia.
1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji i poprawne rozstrzygnięcie odnoszące
się do tej reakcji.
ALBO
– poprawne napisanie dwóch równań reakcji i co najmniej jedno błędne rozstrzygnięcie
lub brak rozstrzygnięcia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwsze równanie to TiO2 + CCl4 → TiCl4 + CO2. Tytan pozostaje na IV, węgiel na IV, a stopnie Cl i O również się nie zmieniają: nie jest to redoks.
W drugiej reakcji Ti + TiCl4 → 2TiCl2 tytan metaliczny utlenia się z 0 do II, a tytan z chlorku redukuje się z IV do II. Jest to reakcja redoks, dokładniej synproporcjonowanie. Zmiana rodzaju związku sama nie dowodzi zmiany stopnia utlenienia; trzeba je porównać dla każdego pierwiastka.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Redoks: NIE.
Redoks: TAK.