Zadanie 1.1 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 1.

Pierwiastki A i X leżą w sąsiednich okresach. Wiadomo, że:

• elektrony w atomie A w stanie podstawowym są rozmieszczone w pięciu podpowłokach

• w atomie X w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań

są niesparowane i rozmieszczone na powłokach opisanych różnymi wartościami głównej

liczby kwantowej 𝑛.

Cząsteczka tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia składa się z czternastu

atomów, a jej wzór rzeczywisty nie jest wzorem elementarnym. Ten tlenek w reakcji z wodą –

przebiegającej bez zmiany stopni utlenienia – tworzy trójprotonowy kwas tlenowy. Liczba

atomów wchodzących w skład cząsteczki wodorku pierwiastka A jest równa liczbie atomów

wchodzących w skład cząsteczki tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia.

Uzupełnij tabelę. Napisz symbole pierwiastków A i X oraz – dla każdego z nich –

najwyższy stopień utlenienia w związkach chemicznych i liczbę elektronów niesparowanych w atomie w stanie podstawowym.

 

Symbol

pierwiastka

Najwyższy stopień

utlenienia w związkach

chemicznych

Liczba elektronów

niesparowanych

w atomie

Pierwiastek A

   

Pierwiastek X

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zacznij od czternastoatomowego tlenku tworzącego trójprotonowy kwas. Potem wykorzystaj liczbę atomów wodorku.

Podpowiedź 2

Pasuje P4O10, a PH3 ma cztery atomy. Szukany sąsiedni pierwiastek tworzy XO3 i ma niesparowane elektrony 3d oraz 4s.

Podpowiedź 3

Wpisz fosfor: V i trzy elektrony niesparowane; chrom: VI i sześć, z konfiguracji 3d54s1.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Symbol pierwiastka

Najwyższy stopień

utlenienia w związkach

chemicznych

Liczba elektronów

niesparowanych

w atomie

Pierwiastek A

P LUB fosfor

V ALBO 5

3

Pierwiastek X

Cr LUB chrom

VI ALBO 6

6

Odpowiedź CKE 1.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie w odpowiedniej kolejności

symboli pierwiastków X i A oraz dla każdego z nich: najwyższego stopnia utlenienia

w związkach chemicznych i liczby elektronów niesparowanych w atomie.

1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu pierwiastka,

najwyższego stopnia utlenienia w związkach chemicznych i liczby elektronów

niesparowanych w atomie

ALBO

– poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli pierwiastków

i najwyższych stopni utlenienia w związkach chemicznych albo symboli pierwiastków

i liczby elektronów niesparowanych w ich atomach.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Czternaście atomów w cząsteczce tlenku i trójprotonowy kwas wskazują na P4O10 oraz H3PO4, więc A to fosfor. Konfiguracja P obejmuje pięć zajętych podpowłok, z trzema niesparowanymi elektronami 3p.

Wodorek PH3 ma cztery atomy, zatem tlenek X ma postać XO3. Chrom z następnego okresu tworzy CrO3 i ma konfigurację [Ar]3d54s1: wszystkie sześć elektronów walencyjnych jest niesparowanych na dwóch powłokach. W tabeli wpisujemy P, V, 3 oraz Cr, VI, 6.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Symbol pierwiastka

Najwyższy stopień

utlenienia w związkach

chemicznych

Liczba elektronów

niesparowanych

w atomie

Pierwiastek A

P LUB fosfor

V ALBO 5

3

Pierwiastek X

Cr LUB chrom

VI ALBO 6

6

Odpowiedź CKE 1.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_01.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania