Zadanie 34 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 33–34.

Kwas pantotenowy wchodzi w skład witaminy B5. Jego wzór chemiczny przedstawiono poniżej:

Wzór strukturalny kwasu pantotenowego.

Kwas pantotenowy może ulegać hydrolizie zasadowej.

Rozstrzygnij, czy cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Szukaj tetraedrycznego atomu węgla z czterema różnymi podstawnikami.

Podpowiedź 2

Sprawdź węgiel z OH obok karbonylu. Sąsiedni węgiel ma dwie jednakowe grupy metylowe.

Podpowiedź 3

Odpowiedz „tak” i wskaż jedno centrum stereogeniczne przy węglu z alkoholową grupą OH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: Tak, (cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna).

Przykładowe uzasadnienia:

• Cząsteczka w swojej strukturze ma jeden asymetryczny atom węgla (związany

z czterema różnymi podstawnikami).

• Cząsteczka ma centrum stereogeniczne.

• W cząsteczce brak elementów symetrii.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Atom węgla związany z alkoholową grupą OH, tuż obok grupy amidowej, ma cztery różne podstawniki. Są nimi H, OH, fragment karbonylowo-amidowy i rozgałęziony fragment z grupą hydroksymetylową.

Jest to jedyne centrum stereogeniczne tego szkieletu, zatem cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna. Sąsiedni węgiel z dwiema grupami metylowymi nie jest asymetryczny. W uzasadnieniu wskaż konkretny atom z czterema różnymi podstawnikami; sama obecność grup OH albo rozgałęzienia nie dowodzi chiralności.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: Tak, (cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna).

Przykładowe uzasadnienia:

• Cząsteczka w swojej strukturze ma jeden asymetryczny atom węgla (związany

z czterema różnymi podstawnikami).

• Cząsteczka ma centrum stereogeniczne.

• W cząsteczce brak elementów symetrii.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_34

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania