Zadanie 32.1 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 32.

Estry można otrzymać w reakcji alifatycznych chlorowcopochodnych z solami kwasów

karboksylowych. Poniżej przedstawiono ogólny mechanizm takiej reakcji – zachodzącej

w obecności jodków – między pierwszorzędowym halogenkiem alkilowym a anionem

karboksylanowym:

CKE: dwa etapy reakcji halogenku alkilu z anionem karboksylanowym w obecności jodków; pełne strzałki, ładunki i pary elektronowe.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.

Napisz sumaryczne równanie reakcji anionu octanowego z 1-chlorobutanem. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zidentyfikuj nukleofil i grupę odchodzącą. Łańcuch czterowęglowy ma pozostać niezmieniony.

Podpowiedź 2

Anion octanowy podstawia Cl przez atom tlenu. Powstaje ester i jon chlorkowy.

Podpowiedź 3

Narysuj sumaryczne otrzymywanie octanu butylu z octanu i 1-chlorobutanu, z Cl− po prawej; jodek pomiń w bilansie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 32.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Anion octanowy atakuje atom węgla 1-chlorobutanu połączony z chlorem. W sumie atom Cl zostaje zastąpiony przez tlen anionu karboksylanowego, a produktem organicznym jest octan butylu.

Drugim produktem jest Cl−, dzięki czemu ładunek obu stron równania wynosi −1. Jodek uczestniczy w etapach mechanizmu, lecz regeneruje się i nie jest zużywany w równaniu sumarycznym. We wzorze estru tlen łączy fragment acetylowy z niezmienionym łańcuchem butylowym, jak na grafice klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 32.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_32.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania