Zadanie 22.2 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 22.

Uczniowie przeprowadzili dwuetapowe doświadczenie, w którym w temperaturze pokojowej

otrzymali z metalicznego glinu wodorotlenek glinu.

Zapisz w formie jonowej skróconej:

• równanie reakcji zachodzącej w etapie I

• równanie reakcji zachodzącej w etapie II opisanego doświadczenia, a następnie napisz, jakie zmiany zaobserwowano po dodaniu – w etapie II – nadmiaru wybranego odczynnika.

Równania reakcji:

Etap I: …

Etap II: …

Zaobserwowane zmiany:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W etapie I reagują metal i jony H+, w etapie II jony Al3+ i OH−.

Podpowiedź 2

Zbilansuj wydzielanie H2, następnie strącanie Al(OH)3. Uwzględnij amfoteryczność osadu.

Podpowiedź 3

Zapisz oba równania i opisz: biały osad zanika w nadmiarze NaOH, pozostawiając klarowny roztwór.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Etap I: 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2 ALBO … 2Al + 6H3O+ → 2Al3+ + 3H2 + 6H2O
Etap II: Al3+ + 3OH− → Al(OH)3

Przykładowe zaobserwowane zmiany:

• Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).

• Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).

• Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).

• Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).

• Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH.

Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane.

Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie

równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równań reakcji i napisanie poprawnych

obserwowanych zmian.

1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji i niepoprawne napisanie obserwowanych zmian.

LUB

– poprawne napisanie jednego z równań reakcji i poprawne napisanie obserwowanych

zmian.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pierwszy etap opisuje równanie 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2, z bilansem sześciu elektronów oddanych przez glin. W drugim zapisujemy Al3+ + 3OH− → Al(OH)3. Powstaje biały osad.

Po dodaniu nadmiaru NaOH osad zanika i otrzymujemy klarowny roztwór, ponieważ amfoteryczny wodorotlenek tworzy rozpuszczalny anion kompleksowy. Nie należy kończyć opisu na strąceniu osadu, gdy pytanie dotyczy także nadmiaru odczynnika. Glin i jego trudno rozpuszczalny wodorotlenek pozostają zapisane bez dysocjacji.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Etap I: 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2 ALBO … 2Al + 6H3O+ → 2Al3+ + 3H2 + 6H2O
Etap II: Al3+ + 3OH− → Al(OH)3

Przykładowe zaobserwowane zmiany:

• Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).

• Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).

• Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).

• Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).

• Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH.

Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane.

Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie

równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_22.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania