Źródło
Informacja do zadania 22.
Uczniowie przeprowadzili dwuetapowe doświadczenie, w którym w temperaturze pokojowej
otrzymali z metalicznego glinu wodorotlenek glinu.
Zapisz w formie jonowej skróconej:
• równanie reakcji zachodzącej w etapie I
• równanie reakcji zachodzącej w etapie II opisanego doświadczenia, a następnie napisz, jakie zmiany zaobserwowano po dodaniu – w etapie II – nadmiaru wybranego odczynnika.
Równania reakcji:
Etap I: …
Etap II: …
Zaobserwowane zmiany:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W etapie I reagują metal i jony H+, w etapie II jony Al3+ i OH−.
Podpowiedź 2
Zbilansuj wydzielanie H2, następnie strącanie Al(OH)3. Uwzględnij amfoteryczność osadu.
Podpowiedź 3
Zapisz oba równania i opisz: biały osad zanika w nadmiarze NaOH, pozostawiając klarowny roztwór.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe zaobserwowane zmiany:
• Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).
• Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).
• Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).
• Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).
• Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH.
Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane.
Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie
równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równań reakcji i napisanie poprawnych
obserwowanych zmian.
1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji i niepoprawne napisanie obserwowanych zmian.
LUB
– poprawne napisanie jednego z równań reakcji i poprawne napisanie obserwowanych
zmian.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwszy etap opisuje równanie 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2, z bilansem sześciu elektronów oddanych przez glin. W drugim zapisujemy Al3+ + 3OH− → Al(OH)3. Powstaje biały osad.
Po dodaniu nadmiaru NaOH osad zanika i otrzymujemy klarowny roztwór, ponieważ amfoteryczny wodorotlenek tworzy rozpuszczalny anion kompleksowy. Nie należy kończyć opisu na strąceniu osadu, gdy pytanie dotyczy także nadmiaru odczynnika. Glin i jego trudno rozpuszczalny wodorotlenek pozostają zapisane bez dysocjacji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe zaobserwowane zmiany:
• Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).
• Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).
• Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór).
• Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór).
• Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH.
Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane.
Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie
równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.