Ester o wzorze sumarycznym C5H10O2 poddano hydrolizie w środowisku kwasowym
i otrzymano kwas A oraz alkohol X. W wyniku przeprowadzonych badań kwasu i alkoholu
ustalono, że:
• po tym, jak do roztworu manganianu(VII) potasu zakwaszonego kwasem siarkowym(VI)
dodano wodny roztwór kwasu A, nastąpiło odbarwienie zawartości probówki, a także
zaobserwowano wydzielenie bezbarwnego i bezwonnego gazu
• w wyniku przepuszczenia oparów alkoholu X nad rozżarzonym tlenkiem miedzi(II)
powstaje związek, który nie wykazuje właściwości redukujących w próbie Tollensa.
Uzupełnij poniższą tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) kwasu A i alkoholu X oraz napisz nazwę systematyczną alkoholu X.
Wzór kwasu A | Wzór alkoholu X | Nazwa alkoholu X |
|---|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw rozpoznaj kwas redukujący utleniacz do CO2.
Podpowiedź 2
Odejmij jego jeden atom C od pięciu w estrze i ustal rzędowość alkoholu.
Podpowiedź 3
Narysuj kwas metanowy i butan-2-ol; nazwij alkohol butan-2-olem.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór kwasu A | Wzór alkoholu X | Nazwa alkoholu X |
|---|---|---|
![]() | ![]() | butan-2-ol |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne narysowanie wzorów kwasu A i alkoholu X oraz napisanie poprawnej
nazwy systematycznej alkoholu X.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch komórek tabeli:
• napisanie wzorów kwasu A i alkoholu X
ALBO
• napisanie wzoru alkoholu X i nazwy alkoholu X,
ALBO
• napisanie wzoru kwasu A i nazwy alkoholu X (o ile szkielet węglowy alkoholu X
jest napisany poprawnie albo brak wzoru alkoholu).
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kwas A redukuje manganian(VII), wydzielając CO2, co identyfikuje kwas metanowy. Z pięciu węgli estru jeden pochodzi więc od kwasu, a cztery od alkoholu.
Utlenienie X nad CuO daje produkt niereagujący w próbie Tollensa, czyli keton; X musi być II-rzędowym alkoholem czterowęglowym. Jest nim butan-2-ol. W tabeli rysujemy kwas metanowy i butan-2-ol oraz podajemy nazwę alkoholu, nie samego estru.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór kwasu A | Wzór alkoholu X | Nazwa alkoholu X |
|---|---|---|
![]() | ![]() | butan-2-ol |

