Zadanie 36 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Ester o wzorze sumarycznym C5H10O2 poddano hydrolizie w środowisku kwasowym

i otrzymano kwas A oraz alkohol X. W wyniku przeprowadzonych badań kwasu i alkoholu

ustalono, że:

• po tym, jak do roztworu manganianu(VII) potasu zakwaszonego kwasem siarkowym(VI)

dodano wodny roztwór kwasu A, nastąpiło odbarwienie zawartości probówki, a także

zaobserwowano wydzielenie bezbarwnego i bezwonnego gazu

• w wyniku przepuszczenia oparów alkoholu X nad rozżarzonym tlenkiem miedzi(II)

powstaje związek, który nie wykazuje właściwości redukujących w próbie Tollensa.

Uzupełnij poniższą tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) kwasu A i alkoholu X oraz napisz nazwę systematyczną alkoholu X.

Wzór kwasu A

Wzór alkoholu X

Nazwa alkoholu X

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw rozpoznaj kwas redukujący utleniacz do CO2.

Podpowiedź 2

Odejmij jego jeden atom C od pięciu w estrze i ustal rzędowość alkoholu.

Podpowiedź 3

Narysuj kwas metanowy i butan-2-ol; nazwij alkohol butan-2-olem.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór kwasu A

Wzór alkoholu X

Nazwa alkoholu X

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 34.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 34.

butan-2-ol

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne narysowanie wzorów kwasu A i alkoholu X oraz napisanie poprawnej

nazwy systematycznej alkoholu X.

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch komórek tabeli:

• napisanie wzorów kwasu A i alkoholu X

ALBO

• napisanie wzoru alkoholu X i nazwy alkoholu X,

ALBO

• napisanie wzoru kwasu A i nazwy alkoholu X (o ile szkielet węglowy alkoholu X

jest napisany poprawnie albo brak wzoru alkoholu).

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kwas A redukuje manganian(VII), wydzielając CO2, co identyfikuje kwas metanowy. Z pięciu węgli estru jeden pochodzi więc od kwasu, a cztery od alkoholu.

Utlenienie X nad CuO daje produkt niereagujący w próbie Tollensa, czyli keton; X musi być II-rzędowym alkoholem czterowęglowym. Jest nim butan-2-ol. W tabeli rysujemy kwas metanowy i butan-2-ol oraz podajemy nazwę alkoholu, nie samego estru.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór kwasu A

Wzór alkoholu X

Nazwa alkoholu X

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 34.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 34.

butan-2-ol

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_36

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania