Zadanie 30 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 30–32.

Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje

się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu

powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.

Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów

zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:

CO (g) + Cl2 (g) ⇌ COCl2 (g)

Do reaktora o pojemności 4,0 dm3 wprowadzono gazowe substraty: 0,40 mol CO

i 0,20 mol Cl2. Gdy w temperaturze 𝑇 ustaliła się równowaga, stwierdzono, że

przereagowało 80 % chloru.

Oblicz stężeniową stałą równowagi syntezy fosgenu w temperaturze 𝑻.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zacznij od 80% początkowego chloru, nie tlenku węgla.

Podpowiedź 2

Zbuduj bilans moli, a potem przelicz każdy składnik na stężenie.

Podpowiedź 3

Podstaw 0,040/(0,060·0,010) i otrzymaj około 66,7.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób 1.

𝑛0 0,40 … 0,20 … 0

… CO (g) + Cl2 (g) → COCl2 (g)

𝑛r 0,24 … 0,04 … 0,16

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Sposób 2.

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

stężenie

początkowe

reakcja

równowaga

CO

0,1

– 0,04

0,06

Cl2

0,05

– 0,04

0,01

COCl2

0

+0,04

0,04

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia stałej

równowagi, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych

LUB

• podanie wyniku z błędną jednostką,

ALBO

– poprawne obliczenie wartości stężeń równowagowych wszystkich reagentów.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z 0,20 mol Cl2 przereagowało 80%, czyli 0,16 mol. W równowadze jest więc 0,24 mol CO, 0,04 mol Cl2 i 0,16 mol COCl2.

Po podzieleniu przez 4,0 dm3 otrzymujemy stężenia 0,060, 0,010 i 0,040 mol·dm−3. K = [COCl2]/([CO][Cl2]) = 0,040/(0,060·0,010) ≈ 66,7. Nie podstawiamy samych liczb moli bez objętości, bo liczby moli gazów po stronach nie są równe.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób 1.

𝑛0 0,40 … 0,20 … 0

… CO (g) + Cl2 (g) → COCl2 (g)

𝑛r 0,24 … 0,04 … 0,16

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Sposób 2.

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

stężenie

początkowe

reakcja

równowaga

CO

0,1

– 0,04

0,06

Cl2

0,05

– 0,04

0,01

COCl2

0

+0,04

0,04

Odpowiedź CKE 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania