Źródło
Informacja do zadań 30–32.
Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje
się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu
powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.
Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów
zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:
Do reaktora o pojemności 4,0 dm3 wprowadzono gazowe substraty: 0,40 mol CO
i 0,20 mol Cl2. Gdy w temperaturze 𝑇 ustaliła się równowaga, stwierdzono, że
przereagowało 80 % chloru.
Oblicz stężeniową stałą równowagi syntezy fosgenu w temperaturze 𝑻.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zacznij od 80% początkowego chloru, nie tlenku węgla.
Podpowiedź 2
Zbuduj bilans moli, a potem przelicz każdy składnik na stężenie.
Podpowiedź 3
Podstaw 0,040/(0,060·0,010) i otrzymaj około 66,7.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sposób 1.
𝑛0 0,40 … 0,20 … 0
𝑛r 0,24 … 0,04 … 0,16

Sposób 2.

stężenie | początkowe | reakcja | równowaga |
|---|---|---|---|
CO | 0,1 | – 0,04 | 0,06 |
Cl2 | 0,05 | – 0,04 | 0,01 |
COCl2 | 0 | +0,04 | 0,04 |

Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia stałej
równowagi, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• podanie wyniku z błędną jednostką,
ALBO
– poprawne obliczenie wartości stężeń równowagowych wszystkich reagentów.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z 0,20 mol Cl2 przereagowało 80%, czyli 0,16 mol. W równowadze jest więc 0,24 mol CO, 0,04 mol Cl2 i 0,16 mol COCl2.
Po podzieleniu przez 4,0 dm3 otrzymujemy stężenia 0,060, 0,010 i 0,040 mol·dm−3. K = [COCl2]/([CO][Cl2]) = 0,040/(0,060·0,010) ≈ 66,7. Nie podstawiamy samych liczb moli bez objętości, bo liczby moli gazów po stronach nie są równe.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sposób 1.
𝑛0 0,40 … 0,20 … 0
𝑛r 0,24 … 0,04 … 0,16

Sposób 2.

stężenie | początkowe | reakcja | równowaga |
|---|---|---|---|
CO | 0,1 | – 0,04 | 0,06 |
Cl2 | 0,05 | – 0,04 | 0,01 |
COCl2 | 0 | +0,04 | 0,04 |
