Zadanie 5 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 5–6.

Ze względu na zdolność atomów węgla do łączenia się w łańcuchy, ten pierwiastek tworzy

z tlenem nie tylko związki takie jak CO i CO2, lecz także mniej typowe połączenia. Jednym

z nich jest ditlenek triwęgla o wzorze sumarycznym C3O2. Cząsteczka tego związku ma

budowę liniową, atomami wewnętrznymi są w niej atomy węgla, a skrajnymi – atomy tlenu.

Ditlenek triwęgla reaguje z wodą. W tej reakcji powstaje jeden produkt – kwas

dikarboksylowy.

Na podstawie: J.E. House, Inorganic Chemistry, Elsevier, 2008.

Zadanie 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Aby wyjaśnić budowę cząsteczki C3O2, hybrydyzację typu sp przypisuje się orbitalom

walencyjnym (trzech atomów / dwóch atomów / jednego atomu) węgla. Liczba wiązań σ

w cząsteczce C3O2 wynosi (2 / 4 / 6 / 8).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zachowaj liniową kolejność atomów podaną w informacji.

Podpowiedź 2

Uzgodnij oktety przez cztery wiązania podwójne i po dwie wolne pary na O.

Podpowiedź 3

Wybierz trzy atomy węgla o sp oraz cztery wiązania σ i uzupełnij wzór elektronowy z klucza.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

Uwaga: Geometria cząsteczki nie podlega ocenie.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego C3O2 z uwzględnieniem wolnych par

elektronowych atomów tlenu oraz poprawne uzupełnienie dwóch zdań.

1 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego oraz niepełne lub błędne uzupełnienie

zdań albo brak uzupełnienia zdań

ALBO

– błędne narysowanie wzoru elektronowego albo brak wzoru oraz poprawne

uzupełnienie dwóch zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Liniowy szkielet ma kolejność O–C–C–C–O. Oktety i bilans 24 elektronów walencyjnych spełnia układ czterech wiązań podwójnych; każdy tlen ma dwie wolne pary.

Każdy z trzech atomów C jest związany w dwóch kierunkach, więc przypisujemy wszystkim hybrydyzację sp. Każde podwójne wiązanie zawiera jedno σ i jedno π, zatem łącznie są cztery σ. Wymagany wzór elektronowy przedstawiono graficznie, z wolnymi parami tlenu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

Uwaga: Geometria cząsteczki nie podlega ocenie.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_05

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania