Źródło
Informacja do zadania 1.
O dwóch pierwiastkach umownie oznaczonych literami A i X wiadomo, że:
• należą do tego samego bloku konfiguracyjnego
• liczba masowa jednego z izotopów pierwiastka A jest dwa razy większa od jego liczby
atomowej i jest równa liczbie atomowej niklu
• suma elektronów, neutronów i protonów w atomie jednego z izotopów pierwiastka X jest
równa 114, a liczba nukleonów jest równa 79.
Pierwiastki A i X tworzą związek o wzorze AX4.
Oblicz bezwzględną masę (wyrażoną w gramach) jednej cząsteczki AX4 złożonej jedynie z atomów tych izotopów, które opisano we wstępie do zadania. Przyjmij, że masa atomowa izotopu jest równa jego liczbie masowej.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zsumuj masy wskazanych izotopów z uwzględnieniem indeksu 4.
Podpowiedź 2
Przejdź z 344 u na gramy albo z masy molowej na masę jednej cząsteczki.
Podpowiedź 3
Otrzymasz około 5,7·10−22 g.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób 2.

𝑚 = (𝑀A + 4 ∙ 𝑀X) ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = (28 + 4 ∙79) ∙ 1,661 ∙ 10−24 g
= 344 ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = 𝟓, 𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟐 (𝐠) ALBO 𝟓𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟑 (𝐠)
Uwaga redakcyjna. Masa jednej cząsteczki wynosi 344 · 1,661 · 10−24 g, czyli około 5,71 · 10−22 g.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne obliczenie masy cząsteczki AX4 o określonym składzie izotopowym.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Cząsteczka z podanych izotopów zawiera jeden atom o masie 28 u i cztery atomy po 79 u, łącznie 344 u. Zamiana jednostek daje 344·1,661·10−24 ≈ 5,71·10−22 g.
Równoważnie można podzielić 344 g·mol−1 przez stałą Avogadra. Nie stosujemy średnich mas naturalnego krzemu i bromu, bo zadanie wybiera konkretne izotopy. Szukana jest masa jednej cząsteczki, nie jednego mola.
Uwaga redakcyjna. W historycznym sposobie 1 prawidłowe przeliczenie to 344 · 1,661 · 10⁻²⁴ g. Równoważnie m = (344 g·mol⁻¹)/Nₐ ≈ 5,71 · 10⁻²² g.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób 2.

𝑚 = (𝑀A + 4 ∙ 𝑀X) ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = (28 + 4 ∙79) ∙ 1,661 ∙ 10−24 g
= 344 ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = 𝟓, 𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟐 (𝐠) ALBO 𝟓𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟑 (𝐠)