Źródło
Informacja do zadań 18–19.
Tiosiarczan(VI) sodu występuje w postaci hydratu o wzorze Na2S2O3 ∙ 𝑥H2O. Podczas
ogrzewania rozpuszcza się on w wodzie krystalizacyjnej i tworzy roztwór o stężeniu 63,71 %
masowych. Pod wpływem kwasu roztwór tiosiarczanu(VI) sodu przyjmuje mleczne
zabarwienie wskutek pojawienia się koloidalnej siarki, a ponadto wydziela się tlenek
siarki(IV).
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Do czterech probówek I, II, III i IV wlano kolejno 1 cm3, 2 cm3, 4 cm3, 8 cm3 wodnego
roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,008 mol ∙ dm−3 i dodano wody destylowanej
do objętości 12 cm3. Do każdej probówki wprowadzono po 5 cm3 kwasu solnego
o stężeniu 10 % masowych i zawartość każdej probówki wymieszano. Następnie mierzono
czas, który upłynął od wymieszania roztworu do pojawienia się zmętnienia. Podczas
doświadczenia utrzymywano stałą temperaturę 𝑇.
Dane dotyczące doświadczenia przedstawiono w poniższej tabeli:

Uwaga redakcyjna. Wartość 12 cm³ w tabeli dotyczy roztworu przed dodaniem kwasu. Po dodaniu 5 cm³ HCl w każdej probówce jest po 17 cm³ mieszaniny.
Napisz, w której probówce czas od zmieszania reagentów do pojawienia się zmętnienia był najdłuższy. Uzasadnij swoją odpowiedź.
Numer probówki: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, które wielkości utrzymano jednakowe.
Podpowiedź 2
Stężenie końcowe tiosiarczanu jest proporcjonalne do pobranej objętości jego roztworu.
Podpowiedź 3
Wskaż I, ponieważ ma najmniejsze stężenie tiosiarczanu i najwolniej mętnieje.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Numer probówki: I
Uzasadnienie: Najmniejsze stężenie substratu. ALBO Otrzymany roztwór Na2S2O3
ma najmniejsze stężenie.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wskazanie numeru probówki i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Każdy układ po dolaniu kwasu ma taką samą końcową objętość i tę samą porcję HCl. Ilość tiosiarczanu jest najmniejsza w I, bo użyto tylko 1 cm3 jego roztworu, wobec 2, 4 i 8 cm3 w pozostałych próbach.
Przy tej samej temperaturze najmniejsze stężenie substratu daje najwolniejsze pojawianie się koloidalnej siarki. Najdłuższy czas obserwuje się w I. Nie porównujemy samych objętości dolanej wody bez uwzględnienia rozcieńczenia substratu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Numer probówki: I
Uzasadnienie: Najmniejsze stężenie substratu. ALBO Otrzymany roztwór Na2S2O3
ma najmniejsze stężenie.