Źródło
Informacja do zadania 5.
Ważnym etapem produkcji kwasu siarkowego(VI) jest katalityczne utlenianie tlenku siarki(IV)
do tlenku siarki(VI) opisane równaniem:

W tabeli podane są wartości stałej równowagi tej reakcji w wybranych temperaturach.
Temperatura, ºC | 450 | 500 | 600 | 700 |
|---|---|---|---|---|
Stała równowagi | 0,35⋅105 | 0,52⋅104 | 0,22⋅103 | 0,23⋅102 |
Na podstawie: Z. Sarbak, Reakcje i procesy katalityczne, „LAB. Laboratoria. Aparatura. Badania”, nr 6,
Katowice 2010.
Na poniższym wykresie przedstawiono zmiany stężenia molowego reagentów w trakcie

Na poniższych wykresach przedstawiono zmiany stężenia reagenta do ustalenia stanu
równowagi. Na wykresie 1. powtórzono z poprzedniego wykresu (s. 4) krzywą ilustrującą
zmianę stężenia molowego SO3 w temperaturze 𝑇1 – od momentu zapoczątkowania reakcji
do momentu zmiany temperatury na 𝑇2. Obok przedstawiono wykresy 2. i 3. Osie na
wykresach 1.–3. są wyskalowane tak samo.

Wybierz wykres (2. albo 3.), który może odpowiadać reakcji utleniania SO2 do SO3 w temperaturze 𝑻1 prowadzonej bez udziału katalizatora, i napisz jego numer. Wybór uzasadnij.
Numer wykresu: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj zarówno czas dochodzenia, jak i poziom końcowy krzywych.
Podpowiedź 2
Katalizator zmienia kinetykę, a nie wartość K w tej samej temperaturze.
Podpowiedź 3
Wybierz 2: wolniejsze dojście do tego samego stężenia równowagowego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Numer wykresu: 2.
Uzasadnienie: Bez katalizatora jest mniejsza szybkość reakcji, co oznacza, że później ustala
się równowaga, ale wartość równowagowa stężenia SO3 jest taka sama jak w reakcji
z udziałem katalizatora.
ALBO
Obecność katalizatora wpływa na szybkość reakcji, ale nie ma wpływu na jej równowagę.
ALBO
Wykres 3. nie spełnia tych warunków, bo wartość stężenia równowagowego SO3 jest
mniejsza, niż na wykresie 1. – dla reakcji z udziałem katalizatora.

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wskazanie wykresu i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Usunięcie katalizatora zmniejsza szybkość osiągania równowagi, ale nie zmienia jej położenia przy tej samej temperaturze i składzie początkowym. Pasuje wykres 2, na którym stężenie SO3 dochodzi wolniej do tego samego poziomu co na 1.
Wykres 3 ma inne stężenie końcowe i nie przedstawia jedynie braku katalizatora. Nie mylimy małej ilości produktu po krótkim czasie z niższą wydajnością po pełnym ustaleniu równowagi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Numer wykresu: 2.
Uzasadnienie: Bez katalizatora jest mniejsza szybkość reakcji, co oznacza, że później ustala
się równowaga, ale wartość równowagowa stężenia SO3 jest taka sama jak w reakcji
z udziałem katalizatora.
ALBO
Obecność katalizatora wpływa na szybkość reakcji, ale nie ma wpływu na jej równowagę.
ALBO
Wykres 3. nie spełnia tych warunków, bo wartość stężenia równowagowego SO3 jest
mniejsza, niż na wykresie 1. – dla reakcji z udziałem katalizatora.
