Zadanie 22 — maj 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Mieszanina nitrująca to mieszanina dwóch stężonych kwasów: azotowego(V)

i siarkowego(VI). Między jej składnikami zachodzi reakcja, w której powstaje produkt

bezpośrednio reagujący z węglowodorem aromatycznym, np. z benzenem.

Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Benzen ulega reakcji substytucji (elektrofilowej / nukleofilowej / rodnikowej).

Drobiny, które reagują bezpośrednio z cząsteczkami benzenu podczas nitrowania, to

Zadanie 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Określ, czy zachodzi zastąpienie H, czy trwała addycja do pierścienia.

Podpowiedź 2

W mieszaninie nitrującej powstaje dodatnio naładowany elektrofil.

Podpowiedź 3

Wybierz substytucję elektrofilową i kation NO2+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 28.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Podczas nitrowania atom H benzenu jest zastępowany grupą nitrową, a aromatyczny układ zostaje odtworzony. Jest to substytucja elektrofilowa.

Bezpośrednio reagującym elektrofilem jest kation nitroniowy NO2+, powstający dzięki działaniu mieszaniny stężonych kwasów. Nie wybieramy obojętnej cząsteczki NO2 ani anionu; dodatni, elektronowo deficytowy czynnik reaguje z układem elektronów π pierścienia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 28.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_05_glowny_22

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania