Zadanie 18.2 — maj 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 18.

W celu wyznaczenia dokładnego stężenia pewnej zasady przeprowadzono następujące

doświadczenie. Do 60,0 cm3 badanego roztworu (KOH albo NH3 o stężeniu około

0,1 mol ∙ dm−3) dodawano powoli wodny roztwór HCl o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 i mierzono

pH mieszaniny reakcyjnej. Otrzymaną zależność pH roztworu miareczkowanego od objętości

dodanego kwasu przedstawiono na poniższym wykresie.

Informacja do zadania 18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Po dodaniu takiej objętości roztworu HCl, w jakiej ilość kwasu jest równoważna początkowej

ilości zasady w badanym roztworze, w układzie zostaje osiągnięty punkt równoważnikowy

(PR).

Aby wyznaczyć stężenie zasady, zamiast pomiaru pH, podczas miareczkowania można

zastosować odpowiedni wskaźnik. Musi on być tak dobrany, aby zakres zmiany jego barwy

przypadał w pobliżu punktu równoważnikowego.

Fenoloftaleina jest wskaźnikiem, który zmienia barwę w zakresie pH 8,2 – 10,0, a oranż

metylowy – w zakresie pH 3,2 – 4,4.

Na podstawie: T. Mizerski, Tablice chemiczne, Adamantan 1997.

Rozstrzygnij, który wskaźnik – fenoloftaleina czy oranż metylowy – powinien być użyty w celu możliwie dokładnego wyznaczenia stężenia tego roztworu. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zaznacz na krzywej oba podane zakresy zmiany barwy.

Podpowiedź 2

Poszukaj zakresu bliskiego kwaśnemu punktowi równoważnikowemu.

Podpowiedź 3

Wybierz oranż metylowy, którego zmiana barwy przypada w granicach skoku miareczkowania.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: oranż metylowy

Uzasadnienie:

Zakres zmiany barwy oranżu metylowego przypada w pobliżu punktu równoważnikowego.

ALBO

Zmiana barwy wskaźnika zachodzi w granicach skoku krzywej miareczkowania.

ALBO

Zakres pH zmiany barwy wybranego wskaźnika to 3,2–4,4, czyli przypada w pobliżu punktu

równoważnikowego miareczkowania – pH ≈ 5.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Wskaźnik powinien zmieniać barwę w obrębie stromego skoku krzywej, blisko punktu równoważnikowego. Dla miareczkowania amoniaku kwasem punkt ten jest kwaśny, około pH 5.

Zakres oranżu metylowego 3,2–4,4 mieści się w odpowiedniej części skoku, natomiast fenoloftaleina zmieniałaby barwę zbyt wcześnie. Wybieramy oranż metylowy. Nie dobieramy wskaźnika przez sam początkowy odczyn zasadowy, lecz przez przebieg krzywej przy zobojętnieniu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: oranż metylowy

Uzasadnienie:

Zakres zmiany barwy oranżu metylowego przypada w pobliżu punktu równoważnikowego.

ALBO

Zmiana barwy wskaźnika zachodzi w granicach skoku krzywej miareczkowania.

ALBO

Zakres pH zmiany barwy wybranego wskaźnika to 3,2–4,4, czyli przypada w pobliżu punktu

równoważnikowego miareczkowania – pH ≈ 5.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_05_glowny_18.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania