Zadanie 35 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 34–36.

Nasycony związek organiczny X o czterech atomach węgla zawiera w cząsteczce dwie różne

grupy funkcyjne, które reagują z sodem, ale tylko jedna z nich – z wodorotlenkiem sodu.

W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H+

otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze Wzór półstrukturalny: HOOC−CH2−CH2−COOH.

Napisz:

• wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu reakcji, który powstałby, gdyby związek X przereagował z nadmiarem sodu;

• w formie cząsteczkowej równanie reakcji kwasu bursztynowego z nadmiarem wodorotlenku sodu. Związki organiczne przedstaw za pomocą wzorów pólstrukturalnych (grupowych).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozróżnij działanie metalicznego sodu i wodorotlenku sodu.

Podpowiedź 2

Sód reaguje z oboma rodzajami OH w X, a kwas bursztynowy ma dwie grupy kwasowe.

Podpowiedź 3

W pierwszym produkcie uwzględnij dwa atomy Na; w drugim równaniu użyj 2NaOH i 2H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• NaO─CH2─CH2─CH2─COONa ALBO−O─CH2─CH2─CH2─COO−

• HOOC─CH2─CH2─COOH + 2NaOH → NaOOC─CH2─CH2─COONa + 2H2O

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne napisanie wzoru produktu reakcji związku X z nadmiarem sodu

i równania reakcji kwasu bursztynowego z nadmiarem wodorotlenku sodu.

1 pkt – poprawne napisanie wzoru produktu reakcji związku X z nadmiarem sodu.

ALBO

– poprawne napisanie w formie cząsteczkowej równania reakcji kwasu bursztynowego

z nadmiarem wodorotlenku sodu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Nadmiar sodu zastępuje oba kwasowe atomy wodoru X: z grupy karboksylowej i alkoholowej. Produkt zawiera więc karboksylan sodu oraz alkoholan sodu w jednej czterowęglowej cząsteczce.

W drugiej części kwas bursztynowy ma dwie grupy COOH, dlatego z nadmiarem NaOH zużywa dwa mole zasady na mol kwasu i daje sól disodową oraz dwie wody. Nie przenosimy reaktywności metalicznego sodu na NaOH; zasada nie odrywa w tym zadaniu protonu zwykłego alkoholu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

• NaO─CH2─CH2─CH2─COONa ALBO−O─CH2─CH2─CH2─COO−

• HOOC─CH2─CH2─COOH + 2NaOH → NaOOC─CH2─CH2─COONa + 2H2O
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_35

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania