Źródło
Informacja do zadań 34–36.
Nasycony związek organiczny X o czterech atomach węgla zawiera w cząsteczce dwie różne
grupy funkcyjne, które reagują z sodem, ale tylko jedna z nich – z wodorotlenkiem sodu.
W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H+
otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze
.
Uzupełnij poniższą tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) związku X oraz jednego izomeru związku X o budowie łańcuchowej, którego cząsteczki są chiralne.
Zaznacz (*) asymetryczny atom węgla (centrum stereogeniczne).
Wzór związku X | Wzór izomeru związku X |
|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Połącz reakcję z sodem i reakcję z zasadą z dwoma różnymi rodzajami grup.
Podpowiedź 2
Utlenienie końcowego alkoholu do drugiej COOH wskazuje położenie OH w X.
Podpowiedź 3
Narysuj kwas 4-hydroksybutanowy oraz chiralny kwas 2-hydroksybutanowy z zaznaczonym C2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór związku X | Wzór izomeru związku X |
|---|---|
![]() | ![]() |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie wzoru związku X oraz jego chiralnego izomeru i zaznaczenie
asymetrycznego atomu węgla.
1 pkt – poprawne napisanie tylko wzoru związku X.
ALBO
– poprawne napisanie tylko chiralnego izomeru i zaznaczenie asymetrycznego atomu
węgla.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dwie grupy reagujące z sodem, z których tylko jedna reaguje z NaOH, wskazują alkoholową OH i kwasową COOH. Utlenienie do kwasu bursztynowego wymaga pierwotnej grupy alkoholowej na drugim końcu czterowęglowego łańcucha, więc X to kwas 4-hydroksybutanowy.
Chiralnym izomerem może być kwas 2-hydroksybutanowy: jego C2 łączy H, OH i dwie różne grupy węglowe. Rysujemy ten atom z gwiazdką; przykładowe struktury zawiera grafika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór związku X | Wzór izomeru związku X |
|---|---|
![]() | ![]() |

