Zadanie 34 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 34–36.

Nasycony związek organiczny X o czterech atomach węgla zawiera w cząsteczce dwie różne

grupy funkcyjne, które reagują z sodem, ale tylko jedna z nich – z wodorotlenkiem sodu.

W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H+

otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze Wzór półstrukturalny: HOOC−CH2−CH2−COOH.

Uzupełnij poniższą tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) związku X oraz jednego izomeru związku X o budowie łańcuchowej, którego cząsteczki są chiralne.

Zaznacz (*) asymetryczny atom węgla (centrum stereogeniczne).

Wzór związku X

Wzór izomeru związku X

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Połącz reakcję z sodem i reakcję z zasadą z dwoma różnymi rodzajami grup.

Podpowiedź 2

Utlenienie końcowego alkoholu do drugiej COOH wskazuje położenie OH w X.

Podpowiedź 3

Narysuj kwas 4-hydroksybutanowy oraz chiralny kwas 2-hydroksybutanowy z zaznaczonym C2.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór związku X

Wzór izomeru związku X

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 27.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 27.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne napisanie wzoru związku X oraz jego chiralnego izomeru i zaznaczenie

asymetrycznego atomu węgla.

1 pkt – poprawne napisanie tylko wzoru związku X.

ALBO

– poprawne napisanie tylko chiralnego izomeru i zaznaczenie asymetrycznego atomu

węgla.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dwie grupy reagujące z sodem, z których tylko jedna reaguje z NaOH, wskazują alkoholową OH i kwasową COOH. Utlenienie do kwasu bursztynowego wymaga pierwotnej grupy alkoholowej na drugim końcu czterowęglowego łańcucha, więc X to kwas 4-hydroksybutanowy.

Chiralnym izomerem może być kwas 2-hydroksybutanowy: jego C2 łączy H, OH i dwie różne grupy węglowe. Rysujemy ten atom z gwiazdką; przykładowe struktury zawiera grafika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór związku X

Wzór izomeru związku X

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 27.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 27.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_34

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania