Zadanie 24.2 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 24.

Poniżej przedstawiono równania protolizy (dysocjacji) wielostopniowej kwasu

ortofosforowego(V) oraz wartości stałych dysocjacji tych procesów.

H3PO4 + H2O ⇌ H2PO4− + H3O+ Ka1 = 7,5 · 10−3
H2PO4− + H2O ⇌ HPO42− + H3O+ Ka2 = 6,2 · 10−9
HPO42−+ H2O ⇌ PO43− + H3O+ Ka3 = 2,2 · 10−13

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Napisz wzory tych jonów, obecnych w wodnym roztworze kwasu ortofosforowego(V), które zgodnie z teorią kwasów i zasad Brønsteda mogą pełnić w reakcjach chemicznych funkcję zarówno kwasu, jak i zasady.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Dla każdego anionu spróbuj dodać i odjąć jeden proton.

Podpowiedź 2

Środkowe formy wieloprotonowego kwasu mogą działać w obu kierunkach.

Podpowiedź 3

Wypisz H2PO4− oraz HPO42−.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

HPO42− H2PO4−

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie wzorów dwóch jonów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Jon amfiprotyczny musi móc oddać proton i przyjąć proton. H2PO4− może przejść w H3PO4 lub HPO42−, a HPO42− w H2PO4− lub PO43−.

Oba spełniają warunek. PO43− nie ma protonu do oddania, a H3O+ w rozpatrywanym układzie pełni rolę kwasu. Wskazujemy H2PO4− i HPO42−, bez uznawania każdego anionu za wyłącznie zasadę.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

HPO42− H2PO4−

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_24.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania