Źródło
Informacja do zadania 17.
Do trzech probówek wprowadzono takie same objętości wodnego roztworu wodorotlenku sodu
(Vz) o trzech różnych stężeniach molowych (𝑐1, 𝑐2, 𝑐3) i dodano do nich po 2 krople roztworu
oranżu metylowego. Do probówek dodano następnie, mieszając, takie same objętości kwasu
solnego (Vk) o znanym stężeniu molowym (𝑐k). Przebieg doświadczenia zilustrowano na
poniższym schemacie.
roztwór HCl o objętości Vk i stężeniu molowym ck

oranżu metylowego metylowego oranżu metylowego
Po zakończeniu doświadczenia okazało się, że zmiana barwy roztworu nastąpiła tylko
w probówce II.
Rozstrzygnij, czy na podstawie przeprowadzonego doświadczenia można jednoznacznie wskazać, w której probówce znajdował się:
• roztwór NaOH o najwyższym stężeniu. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
• roztwór NaOH o najniższym stężeniu. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj jednakowe objętości zasady i jednakowe porcje kwasu.
Podpowiedź 2
Zmiana barwy tylko w II wyróżnia najłatwiej zakwaszony roztwór.
Podpowiedź 3
Odpowiedz NIE dla najwyższego stężenia i TAK dla najniższego, wskazując II.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• roztwór NaOH o najwyższym stężeniu
Rozstrzygnięcie: NIE
Uzasadnienie: Po reakcji w dwóch probówkach był nadmiar zasady.
• roztwór NaOH o najniższym stężeniu
Rozstrzygnięcie: TAK
Uzasadnienie: W tej probówce NaOH zostało całkowicie zobojętnione przez HCl, a roztwór po
reakcji miał odczyn kwasowy.
ALBO
W tej probówce użyto nadmiaru kwasu.
Zasady oceniania

Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jednakowe objętości roztworów NaOH otrzymały jednakowe ilości HCl. Przebarwienie tylko w II wskazuje najniższe stężenie początkowej zasady właśnie w tej probówce.
Brak rozróżnienia barw I i III nie pozwala ustalić, która zawierała więcej NaOH, więc najwyższego stężenia nie wyznaczymy. Nie trzeba przy tym twierdzić, że żółty oranż zawsze oznacza nadmiar OH−; wskaźnik ma określony zakres przejścia i nie mierzy ilości zasady.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
• roztwór NaOH o najwyższym stężeniu
Rozstrzygnięcie: NIE
Uzasadnienie: Po reakcji w dwóch probówkach był nadmiar zasady.
• roztwór NaOH o najniższym stężeniu
Rozstrzygnięcie: TAK
Uzasadnienie: W tej probówce NaOH zostało całkowicie zobojętnione przez HCl, a roztwór po
reakcji miał odczyn kwasowy.
ALBO
W tej probówce użyto nadmiaru kwasu.