Źródło
Informacja do zadań 15–16.
Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do kolby zawierającej 100 cm3 wodnego
roztworu jednoprotonowego kwasu HA dodawano porcjami wodny roztwór wodorotlenku sodu
o stężeniu 0,1 mol · dm−3 i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Podczas doświadczenia
zachodziła reakcja opisana schematem:
Doświadczenie prowadzono w temperaturze 25 °C. Jego przebieg zilustrowano poniższym
wykresem, zwanym krzywą miareczkowania.

Po dodaniu takiej objętości roztworu wodorotlenku sodu, w jakiej znajdowała się liczba moli
NaOH równa liczbie moli kwasu HA w roztworze wziętym do analizy, w układzie został
osiągnięty punkt równoważnikowy (PR). W opisanym doświadczeniu pH w punkcie
równoważnikowym było równe 8,6.
Źródło
Informacja do zadania 16.
Krzywa miareczkowania może służyć do wyznaczenia wartości stałej dysocjacji kwasu (Ka),
a przez to pozwala zidentyfikować kwas poddawany miareczkowaniu. Jedna z metod polega
na wyznaczeniu tak zwanego punktu połowicznego zmiareczkowania (PP), w którym stężenie
HA jest równe stężeniu A− .

Odczytaj z wykresu krzywej miareczkowania i napisz wartość pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania (PP). Który z wymienionych poniżej kwasów mógł być użyty w opisanym doświadczeniu? Wybierz i zaznacz jego wzór.
Wartość pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania: …
Wzór kwasu:

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw odczytaj objętość zasady w punkcie równoważnikowym.
Podpowiedź 2
Dla połowy tej objętości zachodzi [HA] = [A−], więc pH = pKa.
Podpowiedź 3
Odczytaj około 4,7 przy 50 cm3 i wybierz kwas etanowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga: Wartości pH odpowiadające punktowi połowicznego zmiareczkowania w przedziale
4,6 ≤ pH ≤ 4,9 należy uznać za poprawne.
Zasady oceniania
2 pkt – podanie poprawnej wartości pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania i poprawny
wybór miareczkowanego kwasu.
1 pkt – podanie poprawnej wartości pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania i błędny
wybór albo brak wyboru miareczkowanego kwasu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Punkt połowicznego zmiareczkowania przypada przy połowie objętości zasady potrzebnej do punktu równoważnikowego, czyli około 50 cm3. Odczytujemy pH ≈ 4,7.
Ponieważ [A−] = [HA], z Ka = [H3O+][A−]/[HA] wynika pH = pKa. Spośród propozycji pasuje kwas etanowy. Klucz dopuszcza odczyt pH od 4,6 do 4,9; nie wybieramy połowy wysokości skoku pH zamiast połowy objętości.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga: Wartości pH odpowiadające punktowi połowicznego zmiareczkowania w przedziale
4,6 ≤ pH ≤ 4,9 należy uznać za poprawne.