Zadanie 16.1 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 15–16.

Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do kolby zawierającej 100 cm3 wodnego

roztworu jednoprotonowego kwasu HA dodawano porcjami wodny roztwór wodorotlenku sodu

o stężeniu 0,1 mol · dm−3 i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Podczas doświadczenia

zachodziła reakcja opisana schematem:

HA + NaOH → NaA + H2O

Doświadczenie prowadzono w temperaturze 25 °C. Jego przebieg zilustrowano poniższym

wykresem, zwanym krzywą miareczkowania.

Informacja do zadań 15–16. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

Po dodaniu takiej objętości roztworu wodorotlenku sodu, w jakiej znajdowała się liczba moli

NaOH równa liczbie moli kwasu HA w roztworze wziętym do analizy, w układzie został

osiągnięty punkt równoważnikowy (PR). W opisanym doświadczeniu pH w punkcie

równoważnikowym było równe 8,6.

Źródło

Informacja do zadania 16.

Krzywa miareczkowania może służyć do wyznaczenia wartości stałej dysocjacji kwasu (Ka),

a przez to pozwala zidentyfikować kwas poddawany miareczkowaniu. Jedna z metod polega

na wyznaczeniu tak zwanego punktu połowicznego zmiareczkowania (PP), w którym stężenie

HA jest równe stężeniu A− .

Informacja do zadania 16. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

Odczytaj z wykresu krzywej miareczkowania i napisz wartość pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania (PP). Który z wymienionych poniżej kwasów mógł być użyty w opisanym doświadczeniu? Wybierz i zaznacz jego wzór.

Wartość pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania: …

Wzór kwasu:

Zadanie 16.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw odczytaj objętość zasady w punkcie równoważnikowym.

Podpowiedź 2

Dla połowy tej objętości zachodzi [HA] = [A−], więc pH = pKa.

Podpowiedź 3

Odczytaj około 4,7 przy 50 cm3 i wybierz kwas etanowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 16.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

Uwaga: Wartości pH odpowiadające punktowi połowicznego zmiareczkowania w przedziale

4,6 ≤ pH ≤ 4,9 należy uznać za poprawne.

Zasady oceniania

2 pkt – podanie poprawnej wartości pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania i poprawny

wybór miareczkowanego kwasu.

1 pkt – podanie poprawnej wartości pH w punkcie połowicznego zmiareczkowania i błędny

wybór albo brak wyboru miareczkowanego kwasu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Punkt połowicznego zmiareczkowania przypada przy połowie objętości zasady potrzebnej do punktu równoważnikowego, czyli około 50 cm3. Odczytujemy pH ≈ 4,7.

Ponieważ [A−] = [HA], z Ka = [H3O+][A−]/[HA] wynika pH = pKa. Spośród propozycji pasuje kwas etanowy. Klucz dopuszcza odczyt pH od 4,6 do 4,9; nie wybieramy połowy wysokości skoku pH zamiast połowy objętości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 16.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

Uwaga: Wartości pH odpowiadające punktowi połowicznego zmiareczkowania w przedziale

4,6 ≤ pH ≤ 4,9 należy uznać za poprawne.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_16.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania