Źródło
Informacja do zadań 27–28.
Poniżej przedstawiono wzory dwóch związków organicznych: mentolu i tymolu.

mentol tymol
Uzupełnij poniższe tabele.
• Określ hybrydyzację orbitali walencyjnych: atomu węgla oznaczonego we wzorze mentolu literą a oraz atomu węgla oznaczonego we wzorze tymolu literą x.
Atom węgla | a | x |
|---|---|---|
hybrydyzacja |
• Określ formalne stopnie utlenienia: atomu węgla oznaczonego we wzorze mentolu literą b oraz atomu węgla oznaczonego we wzorze tymolu literą y.
Atom węgla | b | y |
|---|---|---|
stopień utlenienia |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz geometrię a i x niezależnie od stopni utlenienia b i y.
Podpowiedź 2
W bilansie węgla przyjmij +1 za C–O, −1 za C–H i 0 za C–C.
Podpowiedź 3
Wpisz a: sp3, x: sp2, b: 0, y: +I.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
•
Atom węgla | a | x |
|---|---|---|
hybrydyzacja | sp3 | sp2 |
•
Atom węgla | b | y |
|---|---|---|
stopień utlenienia | 0 | (+) I |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie obu tabeli – określenie hybrydyzacji orbitali walencyjnych
i formalnego stopnia utlenienia wszystkich wskazanych atomów węgla.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednej tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Atom a w nasyconym fragmencie mentolu ma cztery wiązania σ, więc hybrydyzację sp3. Atom x w pierścieniu aromatycznym tymolu ma sp2.
Dla zaznaczonego b wkłady jednego C–O i jednego C–H znoszą się, dając stopień 0. Atom y wiąże się z tlenem, ale nie z wodorem, więc ma +I. Wiązania C–C nie wnoszą różnicy elektroujemności do formalnego bilansu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
•
Atom węgla | a | x |
|---|---|---|
hybrydyzacja | sp3 | sp2 |
•
Atom węgla | b | y |
|---|---|---|
stopień utlenienia | 0 | (+) I |