Zadanie 30 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Aldehydy i ketony o małych masach cząsteczkowych, np. metanal i propanon, są

rozpuszczalne w wodzie. W miarę wzrostu masy cząsteczkowej rozpuszczalność aldehydów

i ketonów w wodzie maleje.

Napisz, co jest przyczyną dobrej rozpuszczalności metanalu i propanonu w wodzie, oraz opisz przyczynę zmniejszania się rozpuszczalności aldehydów i ketonów w wodzie wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej tych związków. Odnieś się do budowy cząsteczek związków karbonylowych.

Dobra rozpuszczalność metanalu i propanonu w wodzie wynika z …

Wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej aldehydów i ketonów rozpuszczalność tych związków

w wodzie zmniejsza się, ponieważ …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj polarność grupy karbonylowej i łańcucha węglowodorowego.

Podpowiedź 2

Tlen karbonylowy może przyjmować wiązanie wodorowe od wody.

Podpowiedź 3

Powiąż dobrą rozpuszczalność małych cząsteczek z polarną grupą, a spadek rozpuszczalności z rosnącą częścią hydrofobową.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Dobra rozpuszczalność metanalu i propanonu w wodzie wynika z: obecności w cząsteczkach

aldehydów i ketonów grupy (karbonylowej), która ma charakter polarny ALBO pomiędzy

grupami karbonylowymi a cząsteczkami wody tworzą się wiązania wodorowe.

Wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej aldehydów i ketonów rozpuszczalność tych związków

w wodzie zmniejsza się, ponieważ zaczyna przeważać hydrofobowy charakter podstawników

alkilowych.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Polarna grupa karbonylowa oddziałuje z wodą, a jej atom tlenu może przyjmować wiązania wodorowe od cząsteczek wody. Dlatego małe aldehydy i ketony dobrze się rozpuszczają.

Wraz ze wzrostem łańcucha zwiększa się udział niepolarnego, hydrofobowego fragmentu przy tej samej jednej grupie karbonylowej, co pogarsza rozpuszczalność. Nie trzeba, aby cząsteczka miała własne O–H, by mogła być akceptorem wiązania wodorowego z wodą.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Dobra rozpuszczalność metanalu i propanonu w wodzie wynika z: obecności w cząsteczkach

aldehydów i ketonów grupy (karbonylowej), która ma charakter polarny ALBO pomiędzy

grupami karbonylowymi a cząsteczkami wody tworzą się wiązania wodorowe.

Wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej aldehydów i ketonów rozpuszczalność tych związków

w wodzie zmniejsza się, ponieważ zaczyna przeważać hydrofobowy charakter podstawników

alkilowych.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania