Aldehydy i ketony o małych masach cząsteczkowych, np. metanal i propanon, są
rozpuszczalne w wodzie. W miarę wzrostu masy cząsteczkowej rozpuszczalność aldehydów
i ketonów w wodzie maleje.
Napisz, co jest przyczyną dobrej rozpuszczalności metanalu i propanonu w wodzie, oraz opisz przyczynę zmniejszania się rozpuszczalności aldehydów i ketonów w wodzie wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej tych związków. Odnieś się do budowy cząsteczek związków karbonylowych.
Dobra rozpuszczalność metanalu i propanonu w wodzie wynika z …
Wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej aldehydów i ketonów rozpuszczalność tych związków
w wodzie zmniejsza się, ponieważ …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj polarność grupy karbonylowej i łańcucha węglowodorowego.
Podpowiedź 2
Tlen karbonylowy może przyjmować wiązanie wodorowe od wody.
Podpowiedź 3
Powiąż dobrą rozpuszczalność małych cząsteczek z polarną grupą, a spadek rozpuszczalności z rosnącą częścią hydrofobową.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Dobra rozpuszczalność metanalu i propanonu w wodzie wynika z: obecności w cząsteczkach
aldehydów i ketonów grupy (karbonylowej), która ma charakter polarny ALBO pomiędzy
grupami karbonylowymi a cząsteczkami wody tworzą się wiązania wodorowe.
Wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej aldehydów i ketonów rozpuszczalność tych związków
w wodzie zmniejsza się, ponieważ zaczyna przeważać hydrofobowy charakter podstawników
alkilowych.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Polarna grupa karbonylowa oddziałuje z wodą, a jej atom tlenu może przyjmować wiązania wodorowe od cząsteczek wody. Dlatego małe aldehydy i ketony dobrze się rozpuszczają.
Wraz ze wzrostem łańcucha zwiększa się udział niepolarnego, hydrofobowego fragmentu przy tej samej jednej grupie karbonylowej, co pogarsza rozpuszczalność. Nie trzeba, aby cząsteczka miała własne O–H, by mogła być akceptorem wiązania wodorowego z wodą.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Dobra rozpuszczalność metanalu i propanonu w wodzie wynika z: obecności w cząsteczkach
aldehydów i ketonów grupy (karbonylowej), która ma charakter polarny ALBO pomiędzy
grupami karbonylowymi a cząsteczkami wody tworzą się wiązania wodorowe.
Wraz ze wzrostem masy cząsteczkowej aldehydów i ketonów rozpuszczalność tych związków
w wodzie zmniejsza się, ponieważ zaczyna przeważać hydrofobowy charakter podstawników
alkilowych.