Źródło
Informacja do zadań 35–36.

Źródło
Informacja do zadania 35.
Przemiany prowadzące od benzenu do kwasu maleinowego zilustrowano na schemacie:
Reakcja 1.: W podwyższonej temperaturze i pod zwiększonym ciśnieniem w obecności
katalizatora benzen utlenia się tlenem z powietrza. Produktami ubocznymi są tlenek węgla(IV)
i woda.
Reakcja 2.: W temperaturze poniżej 160 ºC i pod normalnym ciśnieniem bezwodnik maleinowy
reaguje z wodą, w wyniku czego jako główny produkt powstaje kwas maleinowy.
Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008.
Napisz równanie reakcji utleniania benzenu (reakcja 1.) i równanie reakcji prowadzącej do powstania kwasu maleinowego (reakcja 2.). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Równanie reakcji 1.:
Równanie reakcji 2.:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przy utlenianiu rozlicz także dwa atomy węgla niewchodzące do bezwodnika.
Podpowiedź 2
W drugim etapie dodawana woda odtwarza dwie grupy karboksylowe.
Podpowiedź 3
Uzgodnij pierwszy etap współczynnikami 2, 9, 2, 4, 4; drugi zapisz jako hydrolizę bezwodnika z jedną H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie obu równań reakcji – z użyciem wzorów półstrukturalnych
(grupowych) lub uproszczonych związków organicznych.
1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Uwaga: Nie jest wymagane zapisanie wzoru izomeru cis produktu reakcji 2.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Utlenienie benzenu do bezwodnika maleinowego zachowuje cztery węgle w bezwodniku, a pozostałe dwa przechodzą do CO2. Po bilansie całkowitym stosujemy współczynniki: 2 benzeny, 9 O2, 2 bezwodniki, 4 CO2 i 4 H2O.
Kolejna reakcja to hydroliza: jedna H2O otwiera jedną cząsteczkę bezwodnika do kwasu maleinowego. Zachowujemy wiązanie podwójne i konfigurację cis; nie mylimy hydrolizy z uwodornieniem.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

