Zadanie 35.1 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 35–36.

Informacja do zadań 35–36. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.
Źródło

Informacja do zadania 35.

Przemiany prowadzące od benzenu do kwasu maleinowego zilustrowano na schemacie:

benzen reakcja 1.⟶ bezwodnik maleinowy reakcja 2.⟶ kwas maleinowy

Reakcja 1.: W podwyższonej temperaturze i pod zwiększonym ciśnieniem w obecności

katalizatora benzen utlenia się tlenem z powietrza. Produktami ubocznymi są tlenek węgla(IV)

i woda.

Reakcja 2.: W temperaturze poniżej 160 ºC i pod normalnym ciśnieniem bezwodnik maleinowy

reaguje z wodą, w wyniku czego jako główny produkt powstaje kwas maleinowy.

Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008.

Napisz równanie reakcji utleniania benzenu (reakcja 1.) i równanie reakcji prowadzącej do powstania kwasu maleinowego (reakcja 2.). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Równanie reakcji 1.:

Równanie reakcji 2.:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przy utlenianiu rozlicz także dwa atomy węgla niewchodzące do bezwodnika.

Podpowiedź 2

W drugim etapie dodawana woda odtwarza dwie grupy karboksylowe.

Podpowiedź 3

Uzgodnij pierwszy etap współczynnikami 2, 9, 2, 4, 4; drugi zapisz jako hydrolizę bezwodnika z jedną H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 35.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.Odpowiedź CKE 35.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie obu równań reakcji – z użyciem wzorów półstrukturalnych

(grupowych) lub uproszczonych związków organicznych.

1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Uwaga: Nie jest wymagane zapisanie wzoru izomeru cis produktu reakcji 2.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Utlenienie benzenu do bezwodnika maleinowego zachowuje cztery węgle w bezwodniku, a pozostałe dwa przechodzą do CO2. Po bilansie całkowitym stosujemy współczynniki: 2 benzeny, 9 O2, 2 bezwodniki, 4 CO2 i 4 H2O.

Kolejna reakcja to hydroliza: jedna H2O otwiera jedną cząsteczkę bezwodnika do kwasu maleinowego. Zachowujemy wiązanie podwójne i konfigurację cis; nie mylimy hydrolizy z uwodornieniem.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 35.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.Odpowiedź CKE 35.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_35.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania