Liczba oktanowa LO określa odporność benzyny na spalanie detonacyjne, powodujące
„stukanie” silnika spalinowego. Informuje ona, jaka zawartość procentowa (% objętościowy)
2,2,4-trimetylopentanu (izooktanu, LO = 100) w mieszaninie z heptanem (LO = 0) daje
identyczną odporność na stukanie, jak dane paliwo. Liczba oktanowa rośnie, począwszy od
alkanów o prostych łańcuchach węglowych, przez alkeny, cykloalkany, alkany
o rozgałęzionych łańcuchach węglowych, aż do węglowodorów aromatycznych.
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Benzynę można uzyskać w procesie krakingu frakcji ropy naftowej zawierających
węglowodory o (wysokich / niskich) masach cząsteczkowych. Niską liczbę oktanową mają
benzyny zawierające głównie cząsteczki o (rozgałęzionych / nierozgałęzionych) łańcuchach.
Im większa zawartość cząsteczek cyklicznych, tym (wyższa / niższa) liczba oktanowa
benzyny.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj kierunek zmian w szeregu podanym w informacji.
Podpowiedź 2
Kraking zamienia większe cząsteczki w mniejsze.
Podpowiedź 3
Wybierz wysokie masy, nierozgałęzione łańcuchy i wyższą liczbę oktanową przy większym udziale związków cyklicznych.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie wszystkich zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kraking rozcina długie łańcuchy cięższych frakcji ropy, dlatego substratami są węglowodory o wysokich masach cząsteczkowych. Według podanego szeregu paliwa z przewagą nierozgałęzionych alkanów mają niską liczbę oktanową.
Większy udział układów cyklicznych sprzyja jej wzrostowi w opisanym porównaniu. Liczba oktanowa charakteryzuje odporność na spalanie detonacyjne, a nie bezpośrednio ilość energii uzyskaną z paliwa.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
