Zadanie 24 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Liczba oktanowa LO określa odporność benzyny na spalanie detonacyjne, powodujące

„stukanie” silnika spalinowego. Informuje ona, jaka zawartość procentowa (% objętościowy)

2,2,4-trimetylopentanu (izooktanu, LO = 100) w mieszaninie z heptanem (LO = 0) daje

identyczną odporność na stukanie, jak dane paliwo. Liczba oktanowa rośnie, począwszy od

alkanów o prostych łańcuchach węglowych, przez alkeny, cykloalkany, alkany

o rozgałęzionych łańcuchach węglowych, aż do węglowodorów aromatycznych.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,

Warszawa 2007.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Benzynę można uzyskać w procesie krakingu frakcji ropy naftowej zawierających

węglowodory o (wysokich / niskich) masach cząsteczkowych. Niską liczbę oktanową mają

benzyny zawierające głównie cząsteczki o (rozgałęzionych / nierozgałęzionych) łańcuchach.

Im większa zawartość cząsteczek cyklicznych, tym (wyższa / niższa) liczba oktanowa

benzyny.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odczytaj kierunek zmian w szeregu podanym w informacji.

Podpowiedź 2

Kraking zamienia większe cząsteczki w mniejsze.

Podpowiedź 3

Wybierz wysokie masy, nierozgałęzione łańcuchy i wyższą liczbę oktanową przy większym udziale związków cyklicznych.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie wszystkich zdań.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kraking rozcina długie łańcuchy cięższych frakcji ropy, dlatego substratami są węglowodory o wysokich masach cząsteczkowych. Według podanego szeregu paliwa z przewagą nierozgałęzionych alkanów mają niską liczbę oktanową.

Większy udział układów cyklicznych sprzyja jej wzrostowi w opisanym porównaniu. Liczba oktanowa charakteryzuje odporność na spalanie detonacyjne, a nie bezpośrednio ilość energii uzyskaną z paliwa.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_24

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania