W pewnych warunkach ciśnienia i temperatury w trzech reaktorach (I, II i III) ustalił się stan
równowagi reakcji zilustrowanych równaniami:
Na podstawie: J. Sawicka i inni, Tablice chemiczne, Gdańsk 2004.
Napisz numer reaktora, w którym pod wpływem wzrostu ciśnienia (T = const) wzrosło stężenie równowagowe odpowiedniego wodorku, oraz numer reaktora, w którym pod wpływem wzrostu temperatury (p = const) wzrosło stężenie równowagowe odpowiedniego wodorku.
Wzrost ciśnienia skutkuje wzrostem stężenia równowagowego wodorku w reaktorze …
Wzrost temperatury skutkuje wzrostem stężenia równowagowego wodorku w reaktorze …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel zmianę składu równowagowego od zmiany stężenia wynikającej z objętości.
Podpowiedź 2
Dla zamierzonej interpretacji porównaj liczbę moli gazów i znaki ΔH.
Podpowiedź 3
Klucz wskazuje III dla ciśnienia i II dla temperatury; sprawdź uwagę o dosłownym znaczeniu stężenia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzrost ciśnienia skutkuje wzrostem stężenia równowagowego wodorku w reaktorze III.
Wzrost temperatury skutkuje wzrostem stężenia równowagowego wodorku w reaktorze II.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne dokończenie dwóch zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W interpretacji klucza chodzi o przesunięcie równowagi i wydajność tworzenia wodorku. Wzrost ciśnienia sprzyja III, bo liczba moli gazów maleje z czterech do dwóch.
Wzrost temperatury sprzyja II, jedynej reakcji endotermicznej. Dosłowne słowo „stężenie” wymaga jednak zastrzeżenia: sprężenie zwiększa też stężenia w I i II mimo braku przesunięcia równowagi. Zachowano odpowiedź III, II i dodano oddzielną uwagę o tej niejednoznaczności.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzrost ciśnienia skutkuje wzrostem stężenia równowagowego wodorku w reaktorze III.
Wzrost temperatury skutkuje wzrostem stężenia równowagowego wodorku w reaktorze II.