Zadanie 31 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 30–32.

Serotonina, nazywana hormonem szczęścia, powstaje z aminokwasu białkowego – tryptofanu.

W pierwszym etapie przedstawionego poniżej ciągu przemian tryptofan ulega reakcji

substytucji, w wyniku czego powstaje hydroksylowa pochodna, która następnie przekształca

się w serotoninę. W kolejnych przemianach z serotoniny powstaje melatonina.

Informacja do zadań 30–32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

W dwóch nieoznakowanych probówkach znajdują się serotonina i melatonina.

Uzupełnij poniższe zdanie dotyczące możliwości rozróżnienia tych związków. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Zawartość obu probówek (może / nie może) być rozróżniona za pomocą wodnego roztworu

chlorku żelaza(III), ponieważ (tylko w cząsteczkach melatoniny /

tylko w cząsteczkach serotoniny / w cząsteczkach obu związków) występuje

(ugrupowanie fenolowe / wiązanie amidowe / wiązanie estrowe).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wyszukaj wolną grupę OH bezpośrednio przy pierścieniu aromatycznym.

Podpowiedź 2

Grupa eterowa w melatoninie nie jest grupą fenolową.

Podpowiedź 3

Wybierz FeCl3: barwna reakcja serotoniny odróżnia ją od melatoniny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 28.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania.

0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Serotonina zawiera wolną grupę fenolową, która może tworzyć barwny kompleks z jonami Fe3+. W melatoninie odpowiadający jej tlen znajduje się w grupie metoksylowej, dlatego nie daje typowej reakcji fenolu z FeCl3.

Odczynnik pozwala odróżnić związki przez pojawienie się charakterystycznego zabarwienia dla serotoniny. W uzasadnieniu wskazujemy położenie i rodzaj grupy, a nie sam fakt obecności tlenu w obu cząsteczkach.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 28.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_06_glowny_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania