Zadanie 30 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 30–32.

Serotonina, nazywana hormonem szczęścia, powstaje z aminokwasu białkowego – tryptofanu.

W pierwszym etapie przedstawionego poniżej ciągu przemian tryptofan ulega reakcji

substytucji, w wyniku czego powstaje hydroksylowa pochodna, która następnie przekształca

się w serotoninę. W kolejnych przemianach z serotoniny powstaje melatonina.

Informacja do zadań 30–32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Uzupełnij tabelę. Wpisz formalny stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą a

we wzorze cząsteczki tryptofanu oraz atomu węgla oznaczonego literą b we wzorze jego hydroksylowej pochodnej. Napisz, jaką funkcję (utleniacza albo reduktora) pełni tryptofan w pierwszym etapie przedstawionego ciągu przemian.

Stopień utlenienia atomu

węgla a w tryptofanie

Stopień utlenienia atomu

węgla b

w 5-hydroksytryptofanie

Funkcja tryptofanu

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypisz elektrony wiązań bardziej elektroujemnemu atomowi.

Podpowiedź 2

Porównaj wkład C–H przed reakcją i C–O po reakcji.

Podpowiedź 3

Wpisz −I dla a, +I dla b oraz funkcję reduktora.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Stopień utlenienia węgla a

w tryptofanie

Stopień utlenienia węgla b

w 5-hydroksytryptofanie

Funkcja tryptofanu

–I

I

reduktor

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli.

0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Przy wyznaczaniu formalnego stopnia utlenienia węgla wiązanie C–H wnosi −1, C–O wnosi +1, a C–C nie wnosi zmiany. Zaznaczony atom a w tryptofanie ma więc −I, natomiast atom b po przyłączeniu grupy hydroksylowej ma +I.

Wzrost stopnia utlenienia oznacza utlenianie tryptofanu, który pełni funkcję reduktora. Nie utożsamiamy wzrostu liczby atomów tlenu z funkcją utleniacza samego substratu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Stopień utlenienia węgla a

w tryptofanie

Stopień utlenienia węgla b

w 5-hydroksytryptofanie

Funkcja tryptofanu

–I

I

reduktor

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_06_glowny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania