Źródło
Informacja do zadań 10–11.
Przemysłowa produkcja kwasu azotowego(V) jest procesem kilkuetapowym. Pierwszym
etapem jest katalityczne utlenienie amoniaku tlenem z powietrza do tlenku azotu(II).
W drugim etapie otrzymany tlenek azotu(II) utlenia się do tlenku azotu(IV). Ta reakcja
przebiega zgodnie z poniższym równaniem:
Powstały tlenek azotu(IV) jest następnie wprowadzany do wody, w wyniku czego powstaje
roztwór kwasu azotowego(V) o stężeniu w zakresie 50%–60% (w procentach masowych).
Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna. Przemysł
nieorganiczny, Warszawa 2013.
Napisz równanie opisanej reakcji tlenku azotu(IV) z wodą, której produktami są kwas azotowy(V) i tlenek azotu(II). Napisz wzór reduktora i wzór utleniacza.
Równanie reakcji:
Wzór reduktora: … Wzór utleniacza: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz stopnie utlenienia azotu w substracie i obu produktach.
Podpowiedź 2
Zbilansuj dwa elektrony pobierane przy powstawaniu jednego NO.
Podpowiedź 3
Zapisz współczynniki 3:1:2:1 i wskaż NO2 w obu rolach redoks.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór reduktora: NO2 Wzór utleniacza: NO2
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji oraz poprawne napisanie wzoru reduktora
i utleniacza.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Azot w NO2 ma stopień utlenienia +IV. W reakcji z wodą część atomów przechodzi na +V w HNO3, a część na +II w NO.
Dwa atomy oddają po jednym elektronie, a jeden przyjmuje dwa; stąd 3NO2 + H2O → 2HNO3 + NO. Jest to dysproporcjonowanie, dlatego zarówno reduktorem, jak i utleniaczem jest NO2, choć różne jego cząsteczki pełnią te role.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór reduktora: NO2 Wzór utleniacza: NO2