Źródło
Informacja do zadań 10–11.
Przemysłowa produkcja kwasu azotowego(V) jest procesem kilkuetapowym. Pierwszym
etapem jest katalityczne utlenienie amoniaku tlenem z powietrza do tlenku azotu(II).
W drugim etapie otrzymany tlenek azotu(II) utlenia się do tlenku azotu(IV). Ta reakcja
przebiega zgodnie z poniższym równaniem:
Powstały tlenek azotu(IV) jest następnie wprowadzany do wody, w wyniku czego powstaje
roztwór kwasu azotowego(V) o stężeniu w zakresie 50%–60% (w procentach masowych).
Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna. Przemysł
nieorganiczny, Warszawa 2013.
Na poniższym wykresie przedstawiono zależność równowagowego stopnia przemiany NO
w NO2 od temperatury dla dwóch różnych wartości ciśnienia p1 i p2. Wydajność tworzenia NO2
jest tym większa, im większa jest wartość równowagowego stopnia przemiany.

p1 | p2 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Ciśnienie p1 jest (wyższe / niższe) od ciśnienia p2. Przemiana NO w NO2 to reakcja
(endotermiczna / egzotermiczna), co oznacza, że wartość ΔH tej przemiany jest
(dodatnia / ujemna).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz mole gazów po obu stronach równania.
Podpowiedź 2
Wyższe ciśnienie zwiększa wydajność po stronie z mniejszą liczbą moli.
Podpowiedź 3
Wpisz p1 niższe od p2, reakcja egzotermiczna, ΔH ujemna.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie obu zdań.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W reakcji 2NO + O2 ⇌ 2NO2 liczba moli gazowych zmniejsza się z trzech do dwóch. Wzrost ciśnienia sprzyja więc tworzeniu NO2; niższa krzywa odpowiada niższemu ciśnieniu p1.
Ze wzrostem temperatury stopień przemiany maleje, zatem ogrzewanie sprzyja reakcji odwrotnej. Tworzenie NO2 jest egzotermiczne i ma ΔH < 0. Odczyt kierunku zmian uzasadniamy stechiometrią i efektem cieplnym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
