Zadanie 10 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 10–11.

Przemysłowa produkcja kwasu azotowego(V) jest procesem kilkuetapowym. Pierwszym

etapem jest katalityczne utlenienie amoniaku tlenem z powietrza do tlenku azotu(II).

W drugim etapie otrzymany tlenek azotu(II) utlenia się do tlenku azotu(IV). Ta reakcja

przebiega zgodnie z poniższym równaniem:

2NO(g) + O2(g) ⇌ 2NO2(g)

Powstały tlenek azotu(IV) jest następnie wprowadzany do wody, w wyniku czego powstaje

roztwór kwasu azotowego(V) o stężeniu w zakresie 50%–60% (w procentach masowych).

Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna. Przemysł

nieorganiczny, Warszawa 2013.

Na poniższym wykresie przedstawiono zależność równowagowego stopnia przemiany NO

w NO2 od temperatury dla dwóch różnych wartości ciśnienia p1 i p2. Wydajność tworzenia NO2

jest tym większa, im większa jest wartość równowagowego stopnia przemiany.

Zadanie 10 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 7.
      
      
  

p1

 

p2

 
      
      
      
      
      
      
      

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Ciśnienie p1 jest (wyższe / niższe) od ciśnienia p2. Przemiana NO w NO2 to reakcja

(endotermiczna / egzotermiczna), co oznacza, że wartość ΔH tej przemiany jest

(dodatnia / ujemna).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz mole gazów po obu stronach równania.

Podpowiedź 2

Wyższe ciśnienie zwiększa wydajność po stronie z mniejszą liczbą moli.

Podpowiedź 3

Wpisz p1 niższe od p2, reakcja egzotermiczna, ΔH ujemna.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 10 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie obu zdań.

0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W reakcji 2NO + O2 ⇌ 2NO2 liczba moli gazowych zmniejsza się z trzech do dwóch. Wzrost ciśnienia sprzyja więc tworzeniu NO2; niższa krzywa odpowiada niższemu ciśnieniu p1.

Ze wzrostem temperatury stopień przemiany maleje, zatem ogrzewanie sprzyja reakcji odwrotnej. Tworzenie NO2 jest egzotermiczne i ma ΔH < 0. Odczyt kierunku zmian uzasadniamy stechiometrią i efektem cieplnym.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 10 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_06_glowny_10

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania