Zadanie 35.2 — kwiecien 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 35.

Do dwóch probówek wprowadzono bezbarwny wodny roztwór glicyny. Następnie do

probówki I dodawano kroplami kwas solny z dodatkiem oranżu metylowego, a do probówki II

dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu z dodatkiem fenoloftaleiny. Po dodaniu

każdej kropli odczynnika zawartość probówek dokładnie mieszano. W obu probówkach

zaobserwowano zmianę barwy użytych wskaźników. Przebieg doświadczenia zilustrowano na

schemacie.

Informacja do zadania 35. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 22.

W tabeli przedstawiono zakres pH, w którym następuje zmiana barwy oranżu metylowego

i fenoloftaleiny oraz barwy tych wskaźników w roztworach o pH mniejszym od dolnej granicy

zakresu zmiany barwy i o pH większym od górnej granicy tego zakresu.

Nazwa

Zakres pH

zmiany barwy

Barwa wskaźnika w roztworach o pH

poniżej dolnej granicy

zakresu zmiany barwy

powyżej górnej granicy

zakresu zmiany barwy

oranż metylowy

3,1 – 4,4

czerwona

żółta

fenoloftaleina

8,3 – 10,0

bezbarwna

malinowa

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) jonów, które są organicznymi produktami reakcji zachodzących w probówce I i w probówce II.

Probówka I:

Probówka II:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij formę jonu obojnaczego glicyny.

Podpowiedź 2

Kwas protonuje grupę karboksylanową, a zasada odszczepia proton z grupy amoniowej.

Podpowiedź 3

W I narysuj kation z NH3+ i COOH, w II anion z NH2 i COO−, zachowując szkielet glicyny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

+ −

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 25.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 25.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) obu jonów.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W probówce I jon obojnaczy glicyny przyjmuje proton na anionowej grupie karboksylanowej. Produktem organicznym jest kation glicyny z grupą amoniową i niezdysocjowaną grupą karboksylową.

W probówce II OH− odbiera proton z grupy amoniowej, dając anion glicyny z grupą aminową i karboksylanową. Obie formy zachowują ten sam dwuwęglowy szkielet. W odpowiedzi rysujemy wyłącznie wymagane jony organiczne, z poprawnymi ładunkami i liczbą atomów wodoru, jak na grafice klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

+ −

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 25.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 25.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_04_probny_35.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania