Przygotowano wodny roztwór sacharozy, który zakwaszono kwasem siarkowym(VI)
i przeprowadzono reakcję hydrolizy sacharozy w temperaturze 298 K. Ta reakcja przebiega
zgodnie ze schematem:

W czasie doświadczenia mierzono stężenie sacharozy w mieszaninie reakcyjnej i wyniki tych
pomiarów przedstawiono na poniższym wykresie.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Z wykresu odczytaj stężenie początkowe i największe nachylenie krzywej.
Podpowiedź 2
Jeden mol zużytej sacharozy daje jeden mol glukozy.
Podpowiedź 3
Oblicz 0,30 − 0,15 i zaznacz P, F, P, wskazując katalityczną rolę kwasu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. | Szybkość hydrolizy sacharozy była największa w momencie rozpoczęcia reakcji. | P | |
|---|---|---|---|
2. | W momencie, w którym stężenie sacharozy wyniosło 0,15 mol dm⋅−3 , stężenie glukozy było równe 0,75 mol dm⋅−3 | F | |
3. | W opisanej reakcji hydrolizy kwas siarkowy(VI) pełni funkcję katalizatora. | P |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na początku krzywa stężenia sacharozy opada najszybciej, więc szybkość hydrolizy jest wtedy największa. Początkowe stężenie wynosi 0,30 mol·dm−3. Gdy pozostaje 0,15, zużyto 0,15 i powstało po 0,15 mol·dm−3 glukozy oraz fruktozy, a nie 0,75 glukozy.
Kwas siarkowy(VI) dostarcza katalizujących protonów i nie zużywa się sumarycznie w hydrolizie. Otrzymujemy P, F, P. Stężenia produktu nie odczytujemy bezpośrednio z osi oznaczonej jako stężenie sacharozy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. | Szybkość hydrolizy sacharozy była największa w momencie rozpoczęcia reakcji. | P | |
|---|---|---|---|
2. | W momencie, w którym stężenie sacharozy wyniosło 0,15 mol dm⋅−3 , stężenie glukozy było równe 0,75 mol dm⋅−3 | F | |
3. | W opisanej reakcji hydrolizy kwas siarkowy(VI) pełni funkcję katalizatora. | P |