Źródło
Informacja do zadań 19–20.
Atom wodoru w cząsteczce etynu (acetylenu) wykazuje większą kwasowość niż atomy wodoru
w grupach alkilowych. Fakt ten potwierdza reakcja acetylenu z aktywnym metalem, która
przebiega zgodnie z poniższym równaniem.
Produktami opisanej reakcji są gazowy wodór i acetylenek monosodu.
Podobne właściwości wykazują także inne alkiny z wiązaniem potrójnym znajdującym się na
końcu łańcucha (RC≡C−H).
Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji hydrolizy acetylenku monosodu.
Określ, jaką funkcję (kwasu czy zasady) według teorii Brønsteda pełni jon HC≡C−.
Równanie reakcji:
Według teorii Brønsteda jon HC≡C− pełni funkcję …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, który reagent może pobrać proton od wody.
Podpowiedź 2
Po protonowaniu anionu powstaje etyn, a z wody OH−.
Podpowiedź 3
Narysuj reakcję anionu acetylenkowego z H2O i wskaż funkcję zasady, czyli akceptora H+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Równanie reakcji:
Według teorii Brønsteda jon HC≡C− pełni funkcję zasady (Brønsteda) lub akceptora
protonu.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej i poprawne
określenie funkcji jonu.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Anion acetylenkowy przyjmuje proton od wody, odtwarzając etyn. Woda po oddaniu protonu tworzy OH−, dlatego jon organiczny pełni funkcję zasady Brønsteda.
W równaniu jonowym skróconym pomijamy Na+ jako jon obserwatora, zachowując wiązanie potrójne i bilans ładunku −1. Nie jest to utlenianie i redukcja: nie przenosimy elektronów między reagentami i nie zapisujemy wodoru gazowego jako produktu tej hydrolizy. Równanie z wymaganymi wzorami zawiera odpowiedź poniżej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Równanie reakcji:
Według teorii Brønsteda jon HC≡C− pełni funkcję zasady (Brønsteda) lub akceptora
protonu.