Zadanie 20 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 19–20.

Atom wodoru w cząsteczce etynu (acetylenu) wykazuje większą kwasowość niż atomy wodoru

w grupach alkilowych. Fakt ten potwierdza reakcja acetylenu z aktywnym metalem, która

przebiega zgodnie z poniższym równaniem.

2HC≡C−H + 2Na → 2HC≡C− Na+ + H2

Produktami opisanej reakcji są gazowy wodór i acetylenek monosodu.

Podobne właściwości wykazują także inne alkiny z wiązaniem potrójnym znajdującym się na

końcu łańcucha (RC≡C−H).

Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji hydrolizy acetylenku monosodu.

Określ, jaką funkcję (kwasu czy zasady) według teorii Brønsteda pełni jon HC≡C−.

Równanie reakcji:

Według teorii Brønsteda jon HC≡C− pełni funkcję …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź, który reagent może pobrać proton od wody.

Podpowiedź 2

Po protonowaniu anionu powstaje etyn, a z wody OH−.

Podpowiedź 3

Narysuj reakcję anionu acetylenkowego z H2O i wskaż funkcję zasady, czyli akceptora H+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Równanie reakcji:

HC≡C− + H2O → HC≡CH + OH−

Według teorii Brønsteda jon HC≡C− pełni funkcję zasady (Brønsteda) lub akceptora

protonu.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej i poprawne

określenie funkcji jonu.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Anion acetylenkowy przyjmuje proton od wody, odtwarzając etyn. Woda po oddaniu protonu tworzy OH−, dlatego jon organiczny pełni funkcję zasady Brønsteda.

W równaniu jonowym skróconym pomijamy Na+ jako jon obserwatora, zachowując wiązanie potrójne i bilans ładunku −1. Nie jest to utlenianie i redukcja: nie przenosimy elektronów między reagentami i nie zapisujemy wodoru gazowego jako produktu tej hydrolizy. Równanie z wymaganymi wzorami zawiera odpowiedź poniżej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Równanie reakcji:

HC≡C− + H2O → HC≡CH + OH−

Według teorii Brønsteda jon HC≡C− pełni funkcję zasady (Brønsteda) lub akceptora

protonu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_20

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania