Zadanie 14 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Próbkę stałego chlorku sodu o masie 7,5 g poddano działaniu stężonego kwasu siarkowego(VI).

Zaszła wówczas reakcja opisana równaniem:

I NaCl + H2SO4 → HCl + NaHSO4

Tę reakcję prowadzono aż do całkowitego zużycia chlorku sodu. Otrzymany w tej reakcji

chlorowodór zebrano, rozpuszczono w wodzie i poddano działaniu tlenku manganu(IV),

w wyniku czego zaszła reakcja zgodnie z równaniem:

II 4HCl + MnO2 → MnCl2 + Cl2 + 2H2O

Powstały w tej przemianie chlor wprowadzono do wodnego roztworu jodku potasu i otrzymano

6,35 grama jodu zgodnie z równaniem:

III 2KI + Cl2 → 2KCl + I2

Oblicz wydajność przemiany II, jeżeli przemiany I i III zaszły z wydajnością równą 100%.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Prześledź stosunki molowe kolejnych etapów zamiast porównywać masy różnych substancji.

Podpowiedź 2

HCl i Cl2 w II reagują w stosunku 4:1, a Cl2 i I2 w III w stosunku 1:1.

Podpowiedź 3

Podziel rzeczywiste 0,0250 mola Cl2 przez teoretyczne 0,0320513 mola i podaj 78%.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

58,5 g NaCl ––– 36,5 g HCl

7,5 g NaCl ––– x ⇒ x = 4,68 g HCl

III 2KI + Cl2 → 2KCl + I2

71 g Cl2 ––– 254 g I2

y … ––– 6,35 g I2 ⇒ y = 1,775 g Cl2

II 4HCl + MnO2 → MnCl2 + Cl2 + 2H2O

4·36,5 g HCl ––– 71 g Cl2

4,68 g HCl ––– z ⇒ z = 2,276 g Cl2

2,276 g Cl2 ––– 100%

1,775 g Cl2 ––– w ⇒ w ≈ 78% lub w ≈ 0,78

Odpowiedź CKE 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

58,5 g NaCl ––– 1 mol HCl

7,5 g NaCl ––– x ⇒ x = 0,128 mola HCl

Odpowiedź CKE 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

jodu

0,025 mola chloru ← 0,025 mola jodu

II 4HCl + MnO2 → MnCl2 + Cl2 + 2H2O

… 4 mole HCl ––– 1 mol Cl2

0,128 mola HCl ––– y ⇒ y = 0,032 mola Cl2

0,032 mola Cl2 ––– 100%

0,025 mola Cl2 ––– w ⇒ w ≈ 78% … lub w ≈ 0,78

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wyniku.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

– podanie wyniku z błędną jednostką.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W etapie I powstaje 7,5/58,5 około 0,128205 mola HCl. Teoretycznie etap II daje cztery razy mniej moli Cl2, czyli około 0,0320513.

Z 6,35 g I2 wyznaczamy 6,35/254 = 0,0250 mola jodu, a więc tyle samo rzeczywiście otrzymanego chloru. Wydajność II wynosi 0,0250/0,0320513 · 100% = 78%. Etapy I i III mają wydajność 100%, dlatego nie wprowadzamy dodatkowych czynników ani nie porównujemy bezpośrednio mas NaCl i jodu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

58,5 g NaCl ––– 36,5 g HCl

7,5 g NaCl ––– x ⇒ x = 4,68 g HCl

III 2KI + Cl2 → 2KCl + I2

71 g Cl2 ––– 254 g I2

y … ––– 6,35 g I2 ⇒ y = 1,775 g Cl2

II 4HCl + MnO2 → MnCl2 + Cl2 + 2H2O

4·36,5 g HCl ––– 71 g Cl2

4,68 g HCl ––– z ⇒ z = 2,276 g Cl2

2,276 g Cl2 ––– 100%

1,775 g Cl2 ––– w ⇒ w ≈ 78% lub w ≈ 0,78

Odpowiedź CKE 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

58,5 g NaCl ––– 1 mol HCl

7,5 g NaCl ––– x ⇒ x = 0,128 mola HCl

Odpowiedź CKE 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

jodu

0,025 mola chloru ← 0,025 mola jodu

II 4HCl + MnO2 → MnCl2 + Cl2 + 2H2O

… 4 mole HCl ––– 1 mol Cl2

0,128 mola HCl ––– y ⇒ y = 0,032 mola Cl2

0,032 mola Cl2 ––– 100%

0,025 mola Cl2 ––– w ⇒ w ≈ 78% … lub w ≈ 0,78

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_14

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania