Zadanie 9 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 9–10.

Przygotowano dwa wodne roztwory:

– kwasu siarkowego(VI) o stężeniu 0,01 mol · dm−3 (roztwór I)

– wodorotlenku sodu o pH równym 13 (roztwór II) do którego dodano kilka kropli

alkoholowego roztworu fenoloftaleiny.

Podczas mieszania roztworów I i II zachodzi reakcja opisana poniższym równaniem:

2NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + 2H2O

Do kolby zawierającej 100 cm3 roztworu I dodawano niewielkimi porcjami roztwór II.

Oblicz pH roztworu, który powstał po dodaniu 50 cm3 roztworu II do roztworu I.

Przyjmij, że objętość powstałego roztworu jest sumą objętości roztworu I i dodanego roztworu II.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zamień pH zasady na stężenie OH− i oblicz liczby moli reagentów.

Podpowiedź 2

Na mol H2SO4 przypadają dwa mole OH− w całkowitym zobojętnieniu.

Podpowiedź 3

Pozostałe 0,003 mola OH− podziel przez 0,150 dm3, a następnie oblicz pOH i pH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przed reakcją

[H+] = 2 · cH2SO4 = 0,02 mol · dm−3
nH+ = [H+] · Vr kwasu = 0,002 mola
[OH−] = 0,1 mol · dm−3
nOH− = [OH−] · Vr zasady = 0,005 mola

NaOH w nadmiarze

Po reakcji

nOH− = 0,005 mola − 0,002 mola = 0,003 mola OH−
Vr = 0,1 dm3 + 0,05 dm3 = 0,15 dm3
[OH−] = (0,003 mol)/(0,15 dm3) = 0,02 mol · dm−3 ⇒ pOH = −log 0,02
pOH = 1,7 ⇒ pH = 12,3

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wyniku.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń

wyników pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją

zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W 100 cm3 roztworu H2SO4 jest 0,001 mola kwasu, czyli w modelu zadania 0,002 mola zobojętnianych protonów. Roztwór NaOH o pH 13 ma [OH−] = 0,1 mol·dm−3, więc jego 50 cm3 wnosi 0,005 mola OH−.

Po reakcji pozostaje 0,003 mola OH− w 0,150 dm3, czyli stężenie 0,020 mol·dm−3. Stąd pOH około 1,70 i pH około 12,30. Uwzględniamy oba protony kwasu oraz końcową sumę objętości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przed reakcją

[H+] = 2 · cH2SO4 = 0,02 mol · dm−3
nH+ = [H+] · Vr kwasu = 0,002 mola
[OH−] = 0,1 mol · dm−3
nOH− = [OH−] · Vr zasady = 0,005 mola

NaOH w nadmiarze

Po reakcji

nOH− = 0,005 mola − 0,002 mola = 0,003 mola OH−
Vr = 0,1 dm3 + 0,05 dm3 = 0,15 dm3
[OH−] = (0,003 mol)/(0,15 dm3) = 0,02 mol · dm−3 ⇒ pOH = −log 0,02
pOH = 1,7 ⇒ pH = 12,3
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_09

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania