Zadanie 8 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 6–8.

W trzech probówkach I–III znajdują się rozmieszczone w przypadkowej kolejności wodne

roztwory trzech soli: azotanu(V) glinu, azotanu(V) potasu i azotanu(V) magnezu. Te roztwory

mają taką samą objętość V = 5 cm3 i jednakowe stężenie molowe cm = 0,2 mol · dm−3 . W celu

zidentyfikowania zawartości probówek przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie.

W etapie pierwszym do probówek dodano wodny roztwór wodorotlenku potasu.

Do każdej z probówek I–III z roztworami 1–3 dodano 5 cm³ wodnego KOH o stężeniu 0,1 mol·dm⁻³.

Po dodaniu niewielkiej ilości roztworu wodorotlenku potasu powstały w probówkach I i II białe

osady, a w probówce III nie zaobserwowano objawów reakcji.

W etapie drugim doświadczenia do probówek z wytrąconymi osadami dodano kolejne porcje

roztworu wodorotlenku potasu. Objawy reakcji zaobserwowano tylko w probówce II.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w probówce II podczas drugiego etapu doświadczenia, jeżeli w tym procesie powstaje anion kompleksowy.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Jaki związek znajduje się w probówce II po pierwszym etapie?

Podpowiedź 2

Dodane OH− stają się ligandami rozpuszczalnego anionu kompleksowego.

Podpowiedź 3

Zapisz Al(OH)3 + OH− → [Al(OH)4]− i sprawdź bilans ładunku.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Al(OH)3 + OH− → [Al(OH)4]− lub Al(OH)3 + 3OH− → [Al(OH)6]3−

albo

Al3+ + 3OH− → Al(OH)3

oraz

Al(OH)3 + OH− → [Al(OH)4]− lub Al(OH)3 + 3OH− → [Al(OH)6]3−

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej przy poprawnej

identyfikacji kationu glinu w probówce II w zadaniu 6.

0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędna identyfikacja kationu

w zadaniu 6. albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W drugim etapie w probówce II reaguje już wytrącony Al(OH)3. Nadmiar OH− przekształca go w rozpuszczalny kompleks: Al(OH)3 + OH− → [Al(OH)4]−.

Zanik białego osadu jest skutkiem amfoteryczności wodorotlenku. Klucz dopuszcza także wariant sześciokoordynacyjny z trzema OH− i [Al(OH)6]3−. Nie trzeba ponownie opisywać strącania z Al3+; wymagane jest równanie etapu roztwarzania osadu oraz poprawny ładunek kompleksu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Al(OH)3 + OH− → [Al(OH)4]− lub Al(OH)3 + 3OH− → [Al(OH)6]3−

albo

Al3+ + 3OH− → Al(OH)3

oraz

Al(OH)3 + OH− → [Al(OH)4]− lub Al(OH)3 + 3OH− → [Al(OH)6]3−
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_08

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania