Źródło
Informacja do zadania 3.
W czasie pożarów lasów, wyładowań elektrycznych, podczas pracy urządzeń grzewczych lub
silników spalinowych możliwa jest reakcja zachodząca między dwoma składnikami powietrza
– azotem i tlenem. Te gazy łączą się z wytworzeniem tlenku azotu(II) zgodnie z równaniem:
Powstały bezbarwny i bezwonny tlenek azotu(II) łatwo utlenia się do tlenku azotu(IV) NO2,
który jest brunatnym gazem o ostrym zapachu. Tlenek azotu(IV) dimeryzuje z utworzeniem
tetratlenku diazotu N2O4, który jest gazem bezbarwnym:
Na podstawie: G.W. vanLoon, S.J. Duffy, Chemia środowiska, Warszawa 2007, oraz W. Mizerski, Tablice
chemiczne, Warszawa 1997.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
Reakcja syntezy tlenku azotu(II) jest reakcją (endotermiczną / egzotermiczną), o czym
świadczy (dodatnia / ujemna) wartość ΔH . o
Reakcja dimeryzacji tlenku azotu(IV) ma tym większą wydajność, w im (niższej /
wyższej) temperaturze zachodzi. Po ochłodzeniu zabarwienie zawartości zamkniętego
naczynia, do którego wprowadzono świeżo otrzymany tlenek azotu(IV) NO2,
(nie ulegnie zmianie / stanie się mniej intensywne / stanie się bardziej intensywne).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel reakcję syntezy NO od dimeryzacji NO2.
Podpowiedź 2
Ogrzewanie sprzyja kierunkowi endotermicznemu, a chłodzenie egzotermicznemu.
Podpowiedź 3
Wybierz endotermiczną, dodatnia, niższej oraz stanie się mniej intensywne.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie wszystkich zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dodatnie ΔH syntezy NO oznacza pobieranie ciepła, czyli reakcję endotermiczną. Dimeryzacja NO2 do N2O4 ma natomiast ΔH ujemne i zachodzi z większą wydajnością po ochłodzeniu.
Wtedy ubywa brunatnego NO2, a przybywa bezbarwnego N2O4, więc barwa mieszaniny staje się mniej intensywna. Rozróżniamy dwa procesy opisane we wprowadzeniu: nie wolno przypisać dimeryzacji znaku entalpii podanego dla wcześniejszej syntezy tlenku azotu(II).
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
