Źródło
Informacja do zadań 34–35.
Zawartość kwasu askorbinowego w próbce wyznacza się na podstawie stechiometrii jego
reakcji z jodem. Do roztworu zawierającego nieznaną ilość kwasu askorbinowego i niewielką
ilość skrobi dodaje się kroplami roztwór jodu w roztworze jodku potasu. Stężenie roztworu

Gdy cały kwas askorbinowy przereaguje, jod dostarczony w nadmiarowej kropli poskutkuje
zabarwieniem skrobi. W tym momencie kończy się miareczkowanie, co oznacza, że osiągnięto
punkt końcowy i należy odczytać objętość zużytego roztworu jodu. Gdy zna się jego stężenie,
można obliczyć, ile kwasu askorbinowego zawierała próbka.
Próbkę X pewnego preparatu, którego głównym składnikiem jest witamina C, rozpuszczono
w wodzie, w wyniku czego otrzymano 100,0 cm3 roztworu. Następnie pobrano 10,0 cm3 tego
roztworu, przeniesiono do kolby i miareczkowano roztworem jodu o stężeniu 0,052 mol ⋅ dm−3
Stwierdzono, że punkt końcowy miareczkowania został osiągnięty po dodaniu 10,8 cm3
roztworu jodu.
Oblicz w miligramach zawartość witaminy C w próbce X, jeśli wiadomo, że pozostałe składniki preparatu nie reagują z jodem. Przyjmij, że masa molowa witaminy C jest równa M = 176 g·mol−1.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz liczbę moli jodu w 10,8 cm3 titranta.
Podpowiedź 2
Wykorzystaj stosunek 1:1, a potem pomnóż masę z porcji przez 100,0/10,0.
Podpowiedź 3
Oblicz 0,052 · 0,0108 · 176 · 10 · 1000 mg, odkładając zaokrąglenie do końca.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Kwas askorbinowy reaguje z jodem w stosunku molowym: 1 : 1
n jodu = 0,052 · 0,0108 = 0,000562 mola ⇒ masa kwasu askorbinowego w 10 cm3 roztworu:
m kwasu = 0,000562 · 176 = 0,09891 g = 98,91 mg
⇒ masa kwasu askorbinowego w próbce X: 989,1 (mg)
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w miligramach.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
lub
– podanie wyniku w jednostkach innych niż miligramy.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kwas askorbinowy reaguje z I2 w stosunku molowym 1:1. Dla pobranej porcji n(I2) = 0,052 · 0,0108 = 0,0005616 mola, co odpowiada 0,0005616 · 176 = 0,0988416 g witaminy C.
Porcja stanowi 10,0/100,0 całego roztworu, więc próbka X zawiera dziesięć razy więcej: 0,988416 g = 988,416 mg, około 988 mg. Historyczny klucz podaje 989,1 mg wskutek wcześniejszego zaokrąglenia liczby moli. Nie zapominamy o mnożniku dziesięć ani o zamianie gramów na miligramy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Kwas askorbinowy reaguje z jodem w stosunku molowym: 1 : 1
n jodu = 0,052 · 0,0108 = 0,000562 mola ⇒ masa kwasu askorbinowego w 10 cm3 roztworu:
m kwasu = 0,000562 · 176 = 0,09891 g = 98,91 mg
⇒ masa kwasu askorbinowego w próbce X: 989,1 (mg)