Zadanie 15.1 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 14–15.

W czystej wodzie ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która zachodzi zgodnie

z równaniem:

2H2O ⇌ H3O+ + OH−

Tę reakcję opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym wody. Wyraża się ona

równaniem:

Kw = [H₃O⁺] · [OH⁻]

Źródło

Informacja do zadania 15.

Zdolność autoprotolizy charakteryzuje nie tylko wodę, lecz także inne rozpuszczalniki, np.:

ciekły amoniak (skroplony pod zwiększonym ciśnieniem), metanol i kwas mrówkowy.

Zadanie 15.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W każdej reakcji jedna cząsteczka oddaje proton drugiej.

Podpowiedź 2

Produkty muszą mieć ładunki +1 i −1, a suma atomów ma pozostać taka sama.

Podpowiedź 3

Dla amoniaku wpisz NH4+ i NH2−; analogicznie narysuj protonowane i zdeprotonowane formy metanolu oraz kwasu mrówkowego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 15.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie trzech równań reakcji – z zastosowaniem wzorów

półstrukturalnych (grupowych) produktów organicznych.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Autoprotoliza oznacza wymianę protonu pomiędzy dwiema cząsteczkami tego samego związku. Amoniak daje NH4+ i NH2−. Metanol tworzy protonowany alkohol i anion metanolanowy, a kwas mrówkowy protonowaną cząsteczkę kwasu i anion mrówczanowy.

W każdej parze jeden produkt ma o H+ więcej, a drugi o H+ mniej niż substrat. Nie wprowadzamy wody, bo analizujemy czyste rozpuszczalniki. Wzory półstrukturalne produktów organicznych zachowujemy na grafice odpowiedzi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 15.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_15.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania