Źródło
Informacja do zadań 9–10.
Cynk, magnez i glin w opisanych poniżej doświadczeniach ulegają przemianom zilustrowanym
następującymi schematami:

W kolbach oznaczonych numerami I, II i III umieszczono w przypadkowej kolejności próbki
cynku, magnezu i glinu. W każdej kolbie była próbka innego metalu. Na te metale podziałano
kwasem solnym. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem.

Źródło
Informacja do zadania 10.
W celu identyfikacji roztworów chlorków otrzymanych w kolbach I, II i III przeprowadzono
dwa doświadczenia. W pierwszym z nich jako odczynnika użyto wodnego roztworu
wodorotlenku sodu, a w drugim – wodnego roztworu amoniaku.
Podczas drugiego doświadczenia próbki roztworów z kolb I i III umieszczono
w probówkach oznaczonych tymi samymi numerami i do każdej z nich dodawano kroplami
roztwór amoniaku. Najpierw w obu probówkach wytrącił się biały osad, ale przy dodawaniu
kolejnych porcji odczynnika zaobserwowano roztworzenie się osadu w probówce I.
Napisz:
• w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad;
• w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj różnicę w zachowaniu osadów wobec nadmiaru amoniaku.
Podpowiedź 2
Glin pozostaje w osadzie, a cynk tworzy kompleks z czterema ligandami NH3.
Podpowiedź 3
Zapisz strącanie Al(OH)3 z powstaniem NH4+ oraz roztwarzanie Zn(OH)2 do [Zn(NH3)4]2+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad
• równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I
Uwaga: Brak nawiasu kwadratowego we wzorze jonu kompleksowego nie powoduje utraty
punktu.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie w formie jonowej skróconej dwóch równań reakcji.
1 p. – za poprawne napisanie w formie jonowej skróconej jednego równania reakcji.
0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W III znajdują się jony glinu: amoniak odbiera protony wodzie, umożliwiając strącanie Al(OH)3. Zapisujemy Al3+ + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4+.
W I osad cynku roztwarza się dzięki kompleksowaniu: Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4]2+ + 2OH−. Nie przypisujemy zaniku osadu jego amfoteryczności względem samego amoniaku: tutaj istotne jest tworzenie rozpuszczalnego kompleksu aminowego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
• równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad
• równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I
Uwaga: Brak nawiasu kwadratowego we wzorze jonu kompleksowego nie powoduje utraty
punktu.