Zadanie 10.2 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 9–10.

Cynk, magnez i glin w opisanych poniżej doświadczeniach ulegają przemianom zilustrowanym

następującymi schematami:

Schematy przemian cynku, magnezu i glinu działaniem H⁺, OH⁻ oraz amoniaku. Zawierają produkty reakcji i informację o braku roztwarzania osadu w próbie z glinem i amoniakiem.

W kolbach oznaczonych numerami I, II i III umieszczono w przypadkowej kolejności próbki

cynku, magnezu i glinu. W każdej kolbie była próbka innego metalu. Na te metale podziałano

kwasem solnym. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem.

Kwas solny wkrapla się do kolby z próbką metalu. Wydzielający się gaz zbiera się nad wodą w odwróconej probówce.
Źródło

Informacja do zadania 10.

W celu identyfikacji roztworów chlorków otrzymanych w kolbach I, II i III przeprowadzono

dwa doświadczenia. W pierwszym z nich jako odczynnika użyto wodnego roztworu

wodorotlenku sodu, a w drugim – wodnego roztworu amoniaku.

Podczas drugiego doświadczenia próbki roztworów z kolb I i III umieszczono

w probówkach oznaczonych tymi samymi numerami i do każdej z nich dodawano kroplami

roztwór amoniaku. Najpierw w obu probówkach wytrącił się biały osad, ale przy dodawaniu

kolejnych porcji odczynnika zaobserwowano roztworzenie się osadu w probówce I.

Napisz:

• w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad;

• w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wykorzystaj różnicę w zachowaniu osadów wobec nadmiaru amoniaku.

Podpowiedź 2

Glin pozostaje w osadzie, a cynk tworzy kompleks z czterema ligandami NH3.

Podpowiedź 3

Zapisz strącanie Al(OH)3 z powstaniem NH4+ oraz roztwarzanie Zn(OH)2 do [Zn(NH3)4]2+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad

Al3+ + 3NH3 ⋅ H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4+
lub Al3+ + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4+
lub Al3+ + 3OH− → Al(OH)3↓

• równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I

Zn(OH)2 + 4NH3·H2O → [Zn(NH3)4]2+ + 2OH− + 4H2O
lub Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4]2+ + 2OH−

Uwaga: Brak nawiasu kwadratowego we wzorze jonu kompleksowego nie powoduje utraty

punktu.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie w formie jonowej skróconej dwóch równań reakcji.

1 p. – za poprawne napisanie w formie jonowej skróconej jednego równania reakcji.

0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W III znajdują się jony glinu: amoniak odbiera protony wodzie, umożliwiając strącanie Al(OH)3. Zapisujemy Al3+ + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4+.

W I osad cynku roztwarza się dzięki kompleksowaniu: Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4]2+ + 2OH−. Nie przypisujemy zaniku osadu jego amfoteryczności względem samego amoniaku: tutaj istotne jest tworzenie rozpuszczalnego kompleksu aminowego.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

• równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad

Al3+ + 3NH3 ⋅ H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4+
lub Al3+ + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4+
lub Al3+ + 3OH− → Al(OH)3↓

• równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I

Zn(OH)2 + 4NH3·H2O → [Zn(NH3)4]2+ + 2OH− + 4H2O
lub Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4]2+ + 2OH−

Uwaga: Brak nawiasu kwadratowego we wzorze jonu kompleksowego nie powoduje utraty

punktu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_10.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania