Poniższy diagram fazowy tlenku węgla(IV) przedstawia wartości temperatury i ciśnienia,
w których CO2 występuje w różnych fazach: w stanie stałym, ciekłym lub gazowym. Linie
ciągłe określają warunki temperatury i ciśnienia, w których istnieje trwała równowaga między
dwiema fazami. W punkcie oznaczonym symbolem P3 (T = 216 K i p = 5100 hPa) CO2
występuje w trzech fazach znajdujących się w stanie równowagi.

Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Podstawy fenomenologiczne, Warszawa 2007.
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | Pod ciśnieniem wyższym od 5100 hPa tlenek węgla(IV) nie występuje w ciekłym stanie skupienia. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | W temperaturze 195 K i pod ciśnieniem 1013 hPa stały tlenek węgla(IV) może ulegać sublimacji. | P | F |
3. | Zmianę wartości temperatury topnienia tlenku węgla(IV) w zależności od ciśnienia ilustruje krzywa oznaczona numerem 2. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj podpisy obszarów sąsiadujących z każdą krzywą.
Podpowiedź 2
Sublimacja łączy ciało stałe i gaz, a topnienie ciało stałe i ciecz.
Podpowiedź 3
Sprawdź punkt 195 K, 1013 hPa oraz granicę ciecz–gaz dla krzywej 2; zaznacz F, P, F.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – F, 2. – P, 3. – F
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na diagramie powyżej ciśnienia punktu potrójnego istnieje obszar ciekłego CO2, więc pierwsze zdanie jest fałszywe. Przy 1013 hPa linia równowagi ciała stałego i gazu przebiega w pobliżu 195 K, co potwierdza możliwość sublimacji.
Krzywa 2 oddziela ciecz od gazu, a nie ciało stałe od cieczy, więc nie opisuje temperatury topnienia. Oceny to F, P, F. Nazwę przemiany ustalamy z faz leżących po obu stronach linii.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. – F, 2. – P, 3. – F