Źródło
Informacja do zadania 35.
Do dwóch probówek wprowadzono bezbarwny wodny roztwór glicyny. Następnie do
probówki I dodawano kroplami kwas solny z dodatkiem oranżu metylowego, a do probówki II
dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu z dodatkiem fenoloftaleiny. Po dodaniu
każdej kropli odczynnika zawartość probówek dokładnie mieszano. W obu probówkach
zaobserwowano zmianę barwy użytych wskaźników. Przebieg doświadczenia zilustrowano na
schemacie.

W tabeli przedstawiono zakres pH, w którym następuje zmiana barwy oranżu metylowego
i fenoloftaleiny oraz barwy tych wskaźników w roztworach o pH mniejszym od dolnej granicy
zakresu zmiany barwy i o pH większym od górnej granicy tego zakresu.
Nazwa | Zakres pH zmiany barwy | Barwa wskaźnika w roztworach o pH | |
|---|---|---|---|
poniżej dolnej granicy zakresu zmiany barwy | powyżej górnej granicy zakresu zmiany barwy | ||
oranż metylowy | 3,1 – 4,4 | czerwona | żółta |
fenoloftaleina | 8,3 – 10,0 | bezbarwna | malinowa |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) jonów, które są organicznymi produktami reakcji zachodzących w probówce I i w probówce II.
Probówka I: | Probówka II: |
|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij formę jonu obojnaczego glicyny.
Podpowiedź 2
Kwas protonuje grupę karboksylanową, a zasada odszczepia proton z grupy amoniowej.
Podpowiedź 3
W I narysuj kation z NH3+ i COOH, w II anion z NH2 i COO−, zachowując szkielet glicyny.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
![]() | ![]() |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) obu jonów.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W probówce I jon obojnaczy glicyny przyjmuje proton na anionowej grupie karboksylanowej. Produktem organicznym jest kation glicyny z grupą amoniową i niezdysocjowaną grupą karboksylową.
W probówce II OH− odbiera proton z grupy amoniowej, dając anion glicyny z grupą aminową i karboksylanową. Obie formy zachowują ten sam dwuwęglowy szkielet. W odpowiedzi rysujemy wyłącznie wymagane jony organiczne, z poprawnymi ładunkami i liczbą atomów wodoru, jak na grafice klucza.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
![]() | ![]() |

