Reakcja redukcji tlenku azotu(II) wodorem przebiega zgodnie z równaniem:
Szybkość tej reakcji wyraża się następującym równaniem kinetycznym:
v = k · cNO2 · cH₂
W tym równaniu k jest współczynnikiem proporcjonalności zwanym stałą szybkości reakcji,
cNO i cH2 oznaczają stężenia molowe odpowiednio tlenku azotu(II) i wodoru. Stała szybkości
k jest charakterystyczna dla danej reakcji, zależy od temperatury, ale nie zależy od stężenia
substratów.
Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Podstawy fenomenologiczne, Warszawa 2007.
W zamkniętym reaktorze o pojemności 2 dm3 zmieszano 6 moli tlenku azotu(II) i 4 mole
wodoru. Podczas reakcji utrzymywano stałą temperaturę.
Oblicz stosunek szybkości opisanej reakcji w chwili, gdy przereaguje 50% początkowej ilości tlenku azotu(II), do szybkości początkowej tej reakcji.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw wykorzystaj stechiometrię, aby ustalić pozostałą ilość wodoru.
Podpowiedź 2
W równaniu kinetycznym stężenie NO występuje w drugiej potędze, a H2 w pierwszej.
Podpowiedź 3
Oblicz (1/2)2 · (1/4) i podaj stosunek szybkości 1:16.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
jako wielkości niemianowanej.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– podanie wyniku jako wielkości mianowanej.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Początkowe stężenia wynoszą [NO] = 6/2 = 3 i [H2] = 4/2 = 2 mol·dm−3. Zużycie połowy NO oznacza ubytek 3 moli NO i, zgodnie ze stosunkiem 1:1, 3 moli H2.
Pozostają stężenia 1,5 oraz 0,5 mol·dm−3. Iloraz szybkości wynosi (1,5/3)2 · (0,5/2) = 1/16 = 0,0625. Stała szybkości skraca się, bo temperatura jest stała; wodór nie zmniejsza się o połowę.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
