Zadanie 35 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 35–36.

Glikozydy to grupa związków organicznych stanowiących połączenie cukrów z innymi substancjami. Cząsteczka glikozydu jest złożona z części cukrowej oraz części niecukrowej. Ważną grupę glikozydów stanowią O-glikozydy, których cząsteczki powstają w wyniku reakcji kondensacji z udziałem grupy hydroksylowej cząsteczki cukru. Jednostki cukrowe występują zwykle w formie cyklicznej i łączą się z częścią niecukrową za pośrednictwem anomerycznego atomu węgla. Jednym z glikozydów jest salicyna o wzorze:

Pełny wzór strukturalny salicyny — CKE.

Salicyna tworzy bezbarwne kryształy.

Na podstawie: M. Krauze-Baranowska, E. Szumowicz, Wierzba – źródło surowców leczniczych o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym, „Postępy Fitoterapii” 2/2004 oraz K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007.

W środowisku kwasowym O-glikozydy ulegają hydrolizie. Jej produktami są cukier

i związek, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.

Napisz wzór łańcuchowy (w projekcji Fischera) cukru powstającego w wyniku hydrolizy salicyny. Uzupełnij poniższy schemat – wpisz w odpowiednie pola wzory grupy –OH lub symbole atomów wodoru. Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) związku, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.

CKE: pełny szablon projekcji Fischera cukru i pole na wzór części niecukrowej.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Znajdź wiązanie między atomem anomerycznym cukru i tlenem części niecukrowej.

Podpowiedź 2

Rozpoznaj resztę glukozy i odtwórz dwie grupy OH części niecukrowej.

Podpowiedź 3

W projekcji Fischera ustaw OH kolejno prawa–lewa–prawa–prawa; narysuj też alkohol salicylowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CKE: pełna projekcja Fischera glukozy oraz wzór części niecukrowej salicyny.

Uwaga! Napisanie wzoru cukru z pominięciem atomów wodoru powoduje utratę punktu.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie obu wzorów półstrukturalnych (grupowych).

1 p. – za poprawne napisanie jednego wzoru półstrukturalnego (grupowego).

0 p. – za każdą inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Hydroliza wiązania O-glikozydowego odtwarza grupę hydroksylową cukru oraz grupę fenolową części niecukrowej. Cukrem jest D-glukoza: w projekcji Fischera grupy OH przy C2–C5 znajdują się kolejno po prawej, lewej, prawej i prawej stronie. Pozostałe miejsca zajmują atomy wodoru.

Częścią niecukrową jest alkohol salicylowy, czyli 2-(hydroksymetylo)fenol. Zachowujemy obie jego grupy OH; hydroliza nie utlenia grupy alkoholowej do karboksylowej. Kompletne wzory przedstawia grafika odpowiedzi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

CKE: pełna projekcja Fischera glukozy oraz wzór części niecukrowej salicyny.

Uwaga! Napisanie wzoru cukru z pominięciem atomów wodoru powoduje utratę punktu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_35

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania