Źródło
Informacja do zadań 11–13.
Do wodnego roztworu kwasu etanowego (octowego) o określonej objętości, ale o nieznanym stężeniu, dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu o znanym stężeniu i za pomocą pehametru mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. W ten sposób przeprowadzono tzw. miareczkowanie pehametryczne, które jest jedną z metod analizy ilościowej. W czasie doświadczenia zachodziła reakcja opisana równaniem:
Zestaw użyty w tym doświadczeniu przedstawiono na poniższym schemacie, a otrzymane wyniki miareczkowania umieszczono na wykresie.

Po dodaniu takiej objętości roztworu wodorotlenku sodu, w jakiej znajdowała się liczba moli NaOH równa liczbie moli CH3COOH w roztworze wziętym do analizy, w układzie został osiągnięty punkt równoważnikowy. Ustalono, że w opisanym doświadczeniu pH w punkcie równoważnikowym było równe 9.
Podczas miareczkowania kwas–zasada zamiast pehametru można stosować wskaźniki pH.
Muszą one być tak dobrane, aby zakres zmiany barwy wskaźnika przypadał w pobliżu punktu
równoważnikowego miareczkowania.
Właściwości wybranych wskaźników oznaczonych numerami I, II, III i IV przedstawiono
w poniższej tabeli.
Zakres pH zmiany barwy | |
|---|---|
wskaźnik I | 3,2 – 4,4 |
wskaźnik II | 3,0 – 5,0 |
wskaźnik III | 8,2 – 10,0 |
wskaźnik IV | 11,0 – 12,4 |
Na podstawie: L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.
Spośród wskaźników podanych w tabeli i oznaczonych numerami I, II, III i IV wybierz i podaj numer tego wskaźnika, który powinien zostać użyty podczas opisanego miareczkowania roztworu kwasu etanowego.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj z krzywej pH w pobliżu punktu równoważnikowego.
Podpowiedź 2
Wskaźnik powinien zmieniać barwę w obrębie skoku miareczkowania.
Podpowiedź 3
Wybierz III, którego zakres pH 8,2–10 odpowiada zasadowemu punktowi równoważnikowemu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
wskaźnik III
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny wybór wskaźnika.
0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Miareczkowanie słabego kwasu etanowego mocną zasadą ma punkt równoważnikowy po stronie zasadowej. Zakres zmiany barwy wskaźnika powinien mieścić się w stromym odcinku krzywej w jego pobliżu.
Odpowiedni jest wskaźnik III o zakresie około pH 8,2–10. Nie wybieramy wskaźnika wyłącznie dlatego, że zmienia barwę w pobliżu pH 7: punkt równoważnikowy nie jest tutaj punktem obojętnym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
wskaźnik III