Źródło
Informacja do zadań 5–6.
W wysokiej temperaturze węgiel reaguje z tlenkiem węgla(IV) i ustala się równowaga
chemiczna:
Objętościową zawartość procentową CO i CO2 w gazie pozostającym w równowadze
z węglem w zależności od temperatury (pod ciśnieniem atmosferycznym 1013 hPa)
przedstawiono na poniższym wykresie.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

warunkach 1 mol gazu zajmuje objętość 71,6 dm3.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zamień udziały objętościowe gazów na udziały molowe.
Podpowiedź 2
Dla próbki jednego mola oblicz osobno masy obu gazów i masy tlenu w każdym.
Podpowiedź 3
Podziel 28,8 g tlenu przez 40,8 g mieszaniny i pomnóż przez 100%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

28 g CO –––– 16 g tlenu
5,6 g CO –––– y g tlenu … ⇒ y = 3,2 g
masa tlenu: 25,6 g + 3,2 g = 28,8 g

%

28 g CO … –––– 16 g tlenu
0,084 g CO –––– y g tlenu … ⇒ y = 0,048 g
masa tlenu: 0,352 g + 0,048 g = 0,400 g

%


28 g CO –––– 16 g tlenu

Uwaga! Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Uwaga! Za rozwiązanie odnoszące się do warunków normalnych (Vmol = 22,4 dm3·mol−1 ),
należy przyznać 0 pkt.
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w procentach.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
lub
– niepodanie wyniku w procentach.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z wykresu dla 873 K odczytujemy 80% objętościowych CO2 i 20% CO. Dla gazów w tych samych warunkach są to także udziały molowe, więc przyjmujemy próbkę jednego mola: 0,8 mola CO2 i 0,2 mola CO.
Masa mieszaniny gazowej wynosi 40,8 g, a masa zawartego w niej tlenu 28,8 g. Udział masowy tlenu to 28,8/40,8 · 100% = 70,59%. Nie utożsamiamy procentów objętościowych z masowymi ani nie stosujemy objętości molowej dla warunków normalnych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

28 g CO –––– 16 g tlenu
5,6 g CO –––– y g tlenu … ⇒ y = 3,2 g
masa tlenu: 25,6 g + 3,2 g = 28,8 g

%

28 g CO … –––– 16 g tlenu
0,084 g CO –––– y g tlenu … ⇒ y = 0,048 g
masa tlenu: 0,352 g + 0,048 g = 0,400 g

%


28 g CO –––– 16 g tlenu

Uwaga! Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Uwaga! Za rozwiązanie odnoszące się do warunków normalnych (Vmol = 22,4 dm3·mol−1 ),
należy przyznać 0 pkt.