Źródło
Informacja do zadań 22–24.
W zamkniętym naczyniu pomiędzy substancjami X, Y oraz Z, które w temperaturze T i pod
ciśnieniem p są gazami, ustala się stan równowagi chemicznej.
Zmianę liczby moli reagentów X, Y oraz Z w trakcie procesu przedstawia poniższy wykres.

Podczas reakcji, dla której zmianę liczby moli reagentów przedstawiono na wykresie,
wydziela się ciepło. Naczynie reakcyjne, w którym został osiągnięty stan równowagi,
podgrzano do temperatury T1 wyższej od temperatury T.
Poniżej przedstawiono opinię dotyczącą szybkości reakcji chemicznych w stanie równowagi
dynamicznej w temperaturze T1 oraz wartości Kc1 w tej temperaturze.
„Po podgrzaniu układu do temperatury T1 ustala się nowy stan równowagi dynamicznej.
Wartość Kc1 w tej temperaturze jest większa od wartości Kc w temperaturze T. W stanie
równowagi dynamicznej w wyższej temperaturze następuje wzrost szybkości reakcji
przekształcenia substratu w produkty oraz spadek szybkości reakcji odwrotnej (w porównaniu
do analogicznych wartości szybkości reakcji w stanie równowagi opisanych wartością Kc)”.
Oceń, czy informacja jest poprawna. Podkreśl właściwe określenie w każdym nawiasie i uzasadnij swoją ocenę.
Informacja (jest / nie jest) poprawna.
1. Wartość Kc1 w temperaturze T1 jest (większa / mniejsza) od wartości Kc w temperaturze T.
Uzasadnienie: …
2. W stanie równowagi układu w temperaturze T1 szybkość reakcji przekształcania
substratu X w produkty jest (większa / mniejsza) niż w temperaturze T. W temperaturze
T1 szybkość reakcji odwrotnej jest (większa / mniejsza) niż w temperaturze T.
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel wpływ temperatury na położenie równowagi od wpływu na kinetykę.
Podpowiedź 2
Ogrzewanie nie sprzyja produktom reakcji egzotermicznej, ale zwiększa szybkość przemian.
Podpowiedź 3
Wskaż mniejsze K oraz większe, równe sobie szybkości obu reakcji w nowej równowadze.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Informacja (jest / nie jest) poprawna.
1. Wartość Kc1 w temperaturze T1 jest (większa / mniejsza) od wartości Kc w temperaturze T.
Uzasadnienie: jest to reakcja egzotermiczna (w trakcie jej przebiegu wydziela się ciepło,
co oznacza, że w wyższej temperaturze zmniejsza się liczba moli produktów, a wzrasta
liczba moli substratu w porównaniu z niższą temperaturą).
2. W stanie równowagi układu w temperaturze T1 szybkość reakcji przekształcania substratu X
w produkty jest (większa / mniejsza) niż w temperaturze T. W temperaturze T1 szybkość
reakcji odwrotnej jest (większa / mniejsza) niż w temperaturze T.
Uzasadnienie: wraz ze wzrostem temperatury wzrasta szybkość reakcji chemicznych.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawną ocenę informacji oraz poprawne dokończenie obu zdań.
1 p. – za poprawną ocenę informacji oraz poprawne dokończenie jednego zdania.
0 p. – za błędną ocenę informacji przy błędnym lub poprawnym dokończeniu jednego lub obu
zdań lub brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Reakcja tworzenia produktów jest egzotermiczna, więc ogrzanie przesuwa równowagę w stronę substratu i zmniejsza stałą równowagi. Jednocześnie wyższa temperatura przyspiesza oba kierunki reakcji.
W nowym stanie równowagi szybkości reakcji wprost i odwrotnej są sobie równe, a zgodnie z opisem zadania większe niż przed ogrzaniem. Nie utożsamiamy zmniejszenia wydajności z zatrzymaniem procesu ani ze spadkiem obu szybkości.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Informacja (jest / nie jest) poprawna.
1. Wartość Kc1 w temperaturze T1 jest (większa / mniejsza) od wartości Kc w temperaturze T.
Uzasadnienie: jest to reakcja egzotermiczna (w trakcie jej przebiegu wydziela się ciepło,
co oznacza, że w wyższej temperaturze zmniejsza się liczba moli produktów, a wzrasta
liczba moli substratu w porównaniu z niższą temperaturą).
2. W stanie równowagi układu w temperaturze T1 szybkość reakcji przekształcania substratu X
w produkty jest (większa / mniejsza) niż w temperaturze T. W temperaturze T1 szybkość
reakcji odwrotnej jest (większa / mniejsza) niż w temperaturze T.
Uzasadnienie: wraz ze wzrostem temperatury wzrasta szybkość reakcji chemicznych.