Źródło
Informacja do zadania 11.
Uczeń miał wykonać zadanie polegające na otrzymaniu stałego krystalicznego chlorku
miedzi(II).
Dysponował niezbędnym sprzętem laboratoryjnym oraz następującymi odczynnikami:
– wodą destylowaną
– stałym azotanem(V) miedzi(II)
– kwasem solnym
– wodnym roztworem chlorku sodu
– wodnym roztworem wodorotlenku sodu.
Poniżej przedstawiono opis doświadczenia sporządzony przez ucznia.
Etap 1.
Porcję stałego azotanu(V) miedzi(II) rozpuszczę w niewielkiej ilości wody destylowanej i do
otrzymanego roztworu dodam wodny roztwór wodorotlenku sodu. Powstały niebieski
galaretowaty osad oddzielę od roztworu przez odsączenie na lejku z bibuły filtracyjnej
i następnie przemyję go kilkukrotnie wodą destylowaną.
Etap 2.
Po przeniesieniu osadu do czystej probówki dodam do niej wodny roztwór chlorku sodu.
Powstanie stały krystaliczny chlorek miedzi(II) i roztwór wodorotlenku sodu. Następnie
oddzielę kryształy soli od roztworu.
Uczeń nieprawidłowo zaplanował doświadczenie, gdyż w jednym z etapów wybrał
nieodpowiedni odczynnik.
Dokończ poniższe zdanie. Podaj numer etapu doświadczenia, w którym uczeń wybrał nieodpowiedni odczynnik, oraz napisz, dlaczego nie mógł użyć tego odczynnika.
Uczeń popełnił błąd w … etapie doświadczenia, ponieważ wybrany przez niego
odczynnik …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, czy w proponowanym etapie istnieje czynnik powodujący zanik Cu(OH)2.
Podpowiedź 2
Obojętny roztwór NaCl nie dostarcza protonów potrzebnych do rozpuszczenia tego wodorotlenku.
Podpowiedź 3
Wskaż etap 2 i wyjaśnij, dlaczego dodanie NaCl nie przekształca osadu w roztwór CuCl2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Uczeń popełnił błąd w 2. etapie doświadczenia, ponieważ wybrany przez niego odczynnik
(wodny roztwór chlorku sodu) nie reaguje z wodorotlenkiem miedzi(II) lub nie spowoduje
otrzymania stałego chlorku miedzi(II)
Dopuszcza się uzasadnienie: chlorek miedzi(II) jest rozpuszczalny w wodzie.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie etapu doświadczenia oraz napisanie uzasadnienia.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Błędny jest etap zakładający otrzymanie chlorku miedzi(II) przez dodanie chlorku sodu do wodorotlenku miedzi(II). Nie powstaje wtedy produkt usuwany z układu, który napędzałby reakcję: chlorek miedzi(II) jest rozpuszczalny, a sam chlorek sodu nie zobojętnia osadu.
Wskazujemy etap 2 i wyjaśniamy chemiczny powód niepowodzenia. Sama poprawność formalnego schematu wymiany nie dowodzi, że reakcja zajdzie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Uczeń popełnił błąd w 2. etapie doświadczenia, ponieważ wybrany przez niego odczynnik
(wodny roztwór chlorku sodu) nie reaguje z wodorotlenkiem miedzi(II) lub nie spowoduje
otrzymania stałego chlorku miedzi(II)
Dopuszcza się uzasadnienie: chlorek miedzi(II) jest rozpuszczalny w wodzie.